[ فردا را به امروز می آوریم ]
  • آخرین شماره ۹۹۴
  • دوره جدید

ملاصدرا قطب فرهنگی یک ملت است، روزنامه شیراز نوین

  سعیدرضا امیرآبادی- گروه خبر

 اشاره: 
گنجینه‌های مادی و معنوی بی‌شماری در قلب شهر دیرینه شیراز آرمیده‌اند. گنبد ملکوتی شاهچراغ بر فضای معنوی شهر پرتوافشانی می‌کند و سعدی و حافظ و خواجوی کرمان فرازهایی از ادبیات و صلح دوستی و تمدن ایران زمین را در مقیاس جهانی به رخ می‌کشند. به بازارهای کهنه شهر که می‌رسیم، مردم‌مداری و معماری و اصالت مشهود است و کوچه باغ‌های شهرراز با همه ویرانگی‌هایش، هنوز هم رهگذران را به وجد می‌آورد. گنجینه‌های شهر شش هزار ساله تنها در انحصار ابعاد معنوی و تعالی انسانی قرار نمی‌گیرند؛ بلکه با نگاهی هوشمندانه می‌توان از آنها درآمدزایی کرد و از مواهب اقتصادی آن در راستای بهبود وضعیت معیشتی مردم بهره جست. در سال‌های اخیر تلاش‌هایی برای جهانی‌سازی پتانسیل‌های شهر راز صورت گرفته ولی به نظر می‌رسد که هنوز هزارراه نرفته پیش رو داریم تا این شهر دیرینه با شهرنشینان فرهنگ مدارش به جایگاه اصلی خود نزدیک شود. 
یکی از پتانسیل‌های خاموشی که در سال‌های اخیر مورد توجه متولیان دستگاه فرهنگ و مدیران اجرایی شهر قرار گرفته به برگزاری یادمان‌هایی برای صدرالدین محمد بن ابراهیم قوام شیرازی مشهور به ملاصدرا و صدرالمتألهین فیلسوف ایرانی سدهٔ یازدهم هجری قمری و بنیان‌ گذار حکمت متعالیه باز می‌گردد. متأسفانه سرمایه‌گذاری برای بازشناساندن این فیلسوف بزرگ با تأخیری بزرگ انجام شده است. اما همین که در برهه معاصر جمعی از مقامات ارشد شهر و استان به دور یکدیگر برای نکوداشت مقام شامخ او گردهم می‌آیند، اقدامی‌نیکو و تحسین برانگیز است. باید در نظر داشت که فیلسوف گرانمایه پارسی زبان دارای ان چنان برکات سترگی هست که باید مجاهدت‌های بیشتری برای شناساندن او به افکار عمومی‌صورت گیرد. 
متأسفانه گرفتار آمدن در مهلکه کرونا مجالی باقی نگذاشت تا عموم مردم در مراسم بزرگداشت و یادمان این مقام شامخ دین و ادب و فرهنگ و فلسفله حضور بهم رسانند. با این حال امید می‌رود در آینده نزدیک اقدامات ارزنده‌تری برای یادآوری رجال بی‌تکرار این سرزمین در دستور کار جامعه مدیران و مسئولان قرار گیرد. یکم خردادماه باعنوان یادروز ملاصدرا در تقویم ملی ایران به ثبت رسیده است. به همین منظور آیین گرامی‌‌داشت مقام فیلسوف و حکیم فرزانه، پایه ‌گذار حکمت متعالیه مشهور به ملاصدرا شامگاه پنجشنبه در مدرسه تاریخی خان برگزار شد. این مراسم با پخش پیام آیت ‌الله جوادی آملی آغاز به کار کرد و نماینده ولی‌فقیه در استان فارس، شهردار شیراز، مدیر مرکز اسناد و کتابخانه ملی فارس، معاون فرهنگی شهردار و رئیس سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری شیراز، رئیس دانشکده الهیات دانشگاه شیراز و جمعی از اساتید دانشگاه و اندیشمندان حوزه به ارایه بیاناتی پیرامون جایگاه ارزنده ملاصدرا پرداختند. 

ملاصدرا قطب عقل و علم 
آیت‌الله جوادی آملی در پیامی‌تصویری که به مناسبت یادروز ملاصدرا به این مراسم ارسال شده بود، عنوان کرد: ملاصدرا قطب بودن عقل و علم را با تلاش و کوشش از یک سو و با پذیرش تبعید از سوی دیگر و نیز  با تحمل ناملایمات از دوست و آشنا اثبات کرد.  وی افزود: ملاصدرا هم همسایه‌های کم‌مهری داشت که او به غربتش وانهادند و هم شاگردانی کم‌مهر داشت که حرف‌هایش را شکوفا نکردند و افزون بر این، دوستان نامهربانی هم داشت. آیت‌الله جوادی آملی با بیان اینکه تقریباً چهار قرن از تألیف اندیشه ملاصدرا می‌گذرد، اظهار داشت: گرچه پس از او حکمای بزرگی آمدند، ولی برخی‌ مخالف او بودند و برخی که موافق بودند تقیه می‌کردند، عده‌ای نیز با او موافق بودند اما به شرح کوتاهی درباب او اکتفا کردند. وی با بیان اینکه قسمت مهم بهره‌ای که آدمی‌از علم می‌برد بعد از مرگ است، عنوان کرد: ما با علم زنده‌ایم و اسلام تأکید می‌کند که انسان تا نفس می‌کشد باید عالم باشد، هم‌اکنون نیز به برکت نظام اسلامی‌و خون‌های پاک شهدا، از همین رهگذر بسیاری از مسائل حل شده است. آیت‌الله جوادی آملی حوزه و دانشگاه فارس و شیراز را وارثان حکمت ملاصدرا دانست و عنوان کرد: ملاصدرا قطب فرهنگی یک ملت است و امیدوارم کوشش نخبگان و فرهیختگان حوزوی و دانشگاهی به‌گونه‌ای باشد که قرآن و عترت به وسیله این قطب فرهنگیِ عقلی و علمی، روزبه‌روز شکوفاتر شود.
کاری سترگ در شأن ملاصدرا
امام جمعه شیراز و نماینده ولی‌فقیه در استان فارس نیز در این آیین ضمن قدردانی از شهردار شیراز عنوان کرد: شهرداری شیراز با توجه به ارزش‌ها و داشته‌های این شهر تلاش می‌کند کاری شایسته و بایسته این زیست‌بوم فرهنگی انجام دهد. آیت‌الله لطف‌الله دژکام گرامی‌داشت یادروز ملاصدرای شیرازی را فرصتی برای ادای وظایف خود در قبال فرهنگ غنی گذشته دانست و از آن به مثابه راهی برای آینده یاد کرد. وی ابراز داشت: برای بزرگداشت این اندیشمندان باید تشکیلاتی علمی‌ با کار مستمر داشته‌باشیم؛ زیرا سالی یک روز و یک بار نشستن کفاف درک اهمیت وجود آنان را نمی‌دهد؛ از همین رو شایسته است برای ملاصدرا کاری سترگ انجام شود. امام جمعه شیراز، با بیان اینکه شیراز باید نقشی در تداوم فرهنگ بشری ایفا کند، عنوان کرد: امیدوارم محفل گرامیداشت یاد ملاصدرا الگوی ما باشد و بتوانیم محیط‌های علمی‌متناسب با امروز و آینده شیراز را در کنار مجموعه تاریخی مدرسه خان و مدرس ملاصدرا ایجاد کنیم. آیت‌الله دژکام ملاصدرا را غریب دانست و گفت: اگر کسی او را خوب معرفی کند، همه صاحبان علم و دانش به وجود او و اینکه همشهری هم‌زبان او هستند افتخار خواهند کرد. 
شیراز شهر عرفان و فلسفه
شهردار شیراز نیز در این آیین با بیان اینکه  شیراز با تاریخ پر فراز و نشیب خود جایگاهی عظیم در علم و اندیشه دارد، ابراز داشت: مکتب ادبی، هنری، عرفانی، معماری و فلسفی شیراز بخشی از داشته‌های این فرهنگ‌شهر است. مهندس حیدر اسکندرپور با طرح این پرسش که چرا در زمانه ما در بسیاری حوزه‌های فکری، اندیشگانی، هنری و معماری کیفیت لازم را نداریم، افزود: مدرسه خان، مدرس ملاصدرا یکی از ثروت‌های تاریخی شهر شیراز است؛ اما در طول سالیان نتوانسته‌ایم همانند چنین مجموعه‌هایی را تکثیر کنیم و از وجود متفکرانی در اندازه ملاصدرا نیز بی‌بهره بوده‌ایم؛ درواقع باید پرسید که دلیل بی‌حوصلگی در حوزه اندیشه و معماری از کجاست. وی با بیان اینکه به دنبال این هستیم که در زمانه فعلی هم به داشته‌های شیراز بیفزاییم، گفت: به عنوان شهردار شیراز علاقه‌مندم در حوزه‌های فرهنگی، معماری و هنری بسترهای لازم را برای آنکه شیراز دوباره شیراز شود، فراهم کنیم. مهندس اسکندرپور افزود: اخیراً شهردار فلورانس ایتالیا که یکی از فرهنگ‌شهر‌های جهان به‌شمار می‌رود، در گفت‌و‌گویی عنوان کرد که شیراز را باعنوان شهری تراز بین‌المللی می‌شناسد و با عشق گفت که مایل است با جهان‌شهر شیراز رابطه فرهنگی برقرار کند. وی ضمن تقدیر از امام جمعه شیراز و نماینده ولی‌فقیه در استان فارس، ابراز داشت: این حضور و همکاری فرصتی مغتنم برای همه مدیران است تا بتوانیم فرصت جدیدی را برای شیراز خلق کنیم و قصه این فرهنگ‌شهر را دوباره بازگو کنیم.
تعالی مکتب شیراز
مدیر مرکز اسناد و کتابخانه ملی فارس نیز در این مراسم با یادکرد از اینکه شیراز به واسطه اندیشمندانش دارالعلم لقب یافته، گفت: این شهر با حضور اندیشمندان و حکیمانی که کمترین آموزهای آنان، راهی به سوی رستگاری و سعادت بشر می‌گشاید، این لقب را یافته است. کوروش کمالی سروستانی نبوغ ملاصدرا را در آمیختن شرع و فلسفه و استدلال و عرفان دانست و ابراز داشت: بدین‌سان شیراز نخستین حوزه مشترک کلام و فلسفه و عرفان در شیعه می‌شود. مدیر مرکز اسناد و کتابخانه ملی فارس مبانی باطنی این حکمت یا فلسفه به‌خصوص در اندیشه ملاصدرا را مبتنی بر قرآن، برهان و عرفان خواند و گفت: کشف و برهان از بارزترین شاخصه‌های فلسفه حوزه شیراز است و این دو اصل در آثار همه اندیشمندان و فیلسوفان این حوزه اعم از اهل سنت یا شیعه مشهود است. وی افزود: بر همین اساس نه تنها فلسفه، بلکه عرفان، کلام و دیگر علوم این حوزه از چنین صبغه معنوی برخوردارند و این ویژگی‌ها در روزگاری «مکتب شیراز» را به نمایندۀ فکری تشیع بدل می‌کند. دکتر کمالی سروستانی با بیان اینکه بر مبنای اندیشه ملاصدرا عقل و دین حقیقت واحدی دارند، گفت: بر این اساس، یافته‌های عقلانی با دین سازگار است و نیز مبدا سیاست، ادراک و تفکر عقلی است که حاکم جامعه با در نظر گرفتن واقعیت‌ها و اطلاعات برای تأثیرگذاری و نتیجه‌گیری مطلوب خود، تعیین و اجرا مـی‌کند، بنابراین، سیاست حاکم برای اداره جامعه، باید از اصـول عـملی عـلوم عقلی باشد.
ملاصدرا بر قله فلسفه اسلامی‌
حجت‌الاسلام قاسم کاکایی، عضو هیئت علمی‌دانشگاه شیراز  در ادامه  این مراسم ملاصدرا را اندیشمندی دانست که تعالیمش او را از همه متفکران پیش از خود، متمایز می‌کند. وی افزود: هرچند ملاصدرا در بصره دفن است و قبرش شناخته نیست، از همین مدرسه خان ‌که مدرس او بود می‌توان روح او را حس کرد. دکتر کاکایی بیان داشت: ملاصدرا خدا را برای انسان درونی کرد و این موضوع را از طریق پیوند علم و استدلالی کردن عرفان مولانا صورت دارد که کاری عظیم است. این استاد دانشگاه با بیان اینکه ملاصدرا بر قله فلسفه اسلامی‌ایستاده است، اظهار داشت: او هر روز بیشتر کشف می‌شود؛ با این حال هنوز ابعاد بسیاری از تعالیمش نیاز به پژوهش دارد. عضو هیئت علمی‌دانشگاه شیراز با بیان اینکه ملاصدرا معجونی عقل‌پذیر با نام حکمت متعالیه به ما ارزانی داشته است، ابراز داشت: با این حال، ملاصدرا در زمان خود خون جگر خورد و از عقل‌ستیزان و خشک‌فکران نامهربانی دید و امروز امیدواریم حوزه‌ها و دانشگاه‌ها فکر ملاصدرا را از مهجوریت بیرون آورند؛ زیرا او قطعاً برای نسل جوان سخنان تازه‌ای‌خواهد داشت.

 

تاکنون نظری برای این خبر ثبت نشده است!
ثبت نظر جدید
نام و نام خانوادگی  

آدرس ایمیل    

متن نظر  

کد امنیتی