تاریخ می‌نویسیم

جامعه ایران برای اخبار امیدبخش بی‌تابی می‌کند. به‌موازات تنش‌هایی که در حوزه اقتصاد وجود دارد، ایران در عرصه‌های مختلف به موفقیت‌های شگرفی دست‌یافته که بازگویی آن‌ها برای جامعه پراهمیت و ضروری است. با این باور که نبردهای نظامی جای خود را به جنگ رسانه‌ای در جهان معاصر داده‌اند، شبکه‌های گسترده‌ای از رسانه‌های برون‌مرزی در حال تولید محتوای سیاه و تحریف‌شده از واقعیت‌های روز ایران هستند. آن‌ها با بهره‌مندی از تکنیک‌های مهندسی خبر، اقدام به نمایش وارونه اخبار کرده و زمینه آشوب‌های اقتصادی، سیاسی و اجتماعی را پدید می‌آورند. برای غلبه بر این دسیسه ناجوانمردانه باید طرحی نو در سپهر اطلاع‌رسانی کشور ترسیم کرد.
در عصر ارتباطات، هنوز جمع گسترده‌ای از دستگاه‌های اجرایی کشور از اطلاع‌رسانی و بیان دستاوردها واهمه داشته و سیاست درهای بربسته را بر می‌گزینند. شاید آن‌ها از هراس نقد عملکرد توسط رسانه‌ها و کارشناسان به این سیاست منسوخ پناه می‌برند و شاید در کارنامه عملکردی آن‌ها نقاط غیرشفافی وجود دارد که از فانوس رسانه می‌گریزند. اما باتوجه‌به دستور ویژه رهبر انقلاب در حوزه جهاد تبیین، هیچ غفلتی در حوزه بیان دستاوردها پذیرفته نیست و باید از تمامی ابزارها و ظرفیت‌های ممکن به‌منظور امیدبخشی به جامعه بهره برد. چنانچه جامعه ایران از خدمات دستگاه‌ها و نهادها اطلاع یابد، با انگیزه بیشتری در میدان سازندگی حضور خواهد یافت و توطئه‌های رسانه‌های دشمن نقش‌برآب می‌گردد.
در این میان باید توجه داشت که میان «پنهان کردن واقعیت» و «مدیریت روایت واقعیت» تفاوتی اساسی وجود دارد. وظیفه رسانه آن است که واقعیت را بگوید، اما روایت آن را به‌گونه‌ای سامان دهد که جامعه دچار فروپاشی روانی نشود. در تاریخ جنگ‌ها، همیشه گلوله‌ها پیش از آن که به هدف بنشینند، در ذهن‌ها فرود آمده‌اند. هر جنگی پیش از آن که زدوخورد در میدان باشد، نبردی در روایت‌هاست. امروز نیز چنین است؛ با این تفاوت که سرعت گردش روایت‌ها هزاران برابر شده و رسانه‌ها به یکی از بازیگران اصلی میدان تبدیل شده‌اند.
باید توجه داشت که نسبت میان «حقیقت» و «مصلحت» پراهمیت است. در شرایط عادی، رسانه موظف است حقیقت را با بیشترین شفافیت ممکن بیان کند. اما در شرایط جنگی، حقیقت خود لایه‌هایی پیدا می‌کند و هر حقیقتی لزوماً قابل انتشار نیست و «دروازه‌بانی خبر» اهمیت بیش از پیش می‌یابد. آنچه در اتاق عملیات نظامی گفته می‌شود، اگر به همان شکل عریان در رسانه بازتاب یابد، ممکن است به ابزاری برای دشمن تبدیل شود. از‌این‌رو، رسانه در زمان جنگ باید به یک قاعده ساده، وفادار بماند و آن‌هم اطلاع‌رسانی برای مردم، نه اطلاع‌رسانی برای دشمن است.
تجربه‌های تاریخی نشان داده که وقتی رسانه‌های رسمی سکوت می‌کنند، شایعات سخن می‌گویند. در عصر شبکه‌های اجتماعی و شهروندخبرنگارها، خلأ اطلاعات رسمی به سرعت با روایت‌های غیررسمی و گاه مغرضانه پر می‌شود. بنابراین راه‌حل، سکوت نیست؛ بلکه اطلاع‌رسانی مسئولانه است. آنچه امروز منتشر می‌شود، فردا بخشی از تاریخ خواهد بود. هیجان‌های لحظه‌ای نباید جایگزین دقت تاریخی شود. جامعه‌ای که روایت دقیق و متعادل از بحران‌های خود دارد، در آینده نیز توان تحلیل درست‌تری از تجربه‌هایش خواهد داشت.