تهدید نظام سلامت با پوکی استخوان، روزنامه شیراز نوین
حسین چمنی- کارشناس شیر
20 اکتبر مصادف با 28 مهرماه، روز جهانی پوکی استخوان نام گرفته است. به همین مناسبت، نشست خبری هفته ملی سلامت استخوان با حضور دکتر باقر لاریجانی، رئیس پژوهشکده غدد و متابولیسم دانشگاه علومپزشکی تهران، دکتر فاطمه حاجیولیزاده، رئیس اداره بیماریهای عضلانیاسکلتی معاونت بهداشت وزارت بهداشت و دکتر نوشین فهیمفر، رئیس شبکه تحقیقات و فناوری پوکی استخوان کشور، در پژوهشکده غدد و متابولیسم برگزار شد. توضیحات سخنرانان این نشست خبری که بازتاب گستردهای در خبرگزاریها و رسانههای مختلف داشت، حاکی از آن است که موضوعی قابلپیشبینی که در طول سالیان گذشته بارها درمورد وقوع آن هشدار داده شده بود، بر اثر بیتوجهی حالا تبدیل به یک بحران شده که عواقب آن 30 درصد از جمعیت بالای 50 سال کشور را درگیر کرده است.
رئیس پژوهشکده غدد و متابولیسم دانشگاه علومپزشکی تهران در این نشست خبری، با تأکید بر اهمیت سلامت استخوان در نظام سلامت گفت: «حدود ۳۰ درصد جمعیت بالای ۵۰ سال کشور به پوکی استخوان مبتلا هستند و حدود ۵۰ درصد نیز با کاهش تراکم استخوان مواجهاند. وی با اشاره به برآوردهای ارائهشده درباره وضعیت شکستگیها در کشور، گفت: در ایران روزانه حدود ۴۰۰ مورد شکستگی استخوان رخ میدهد و تعداد شکستگیهای جدید در سال به حدود ۱۵۰هزار مورد میرسد.
در ادامه، دکتر فاطمه حاجیولیزاده، رئیس اداره بیماریهای عضلانیاسکلتی معاونت بهداشت وزارت بهداشت نیز با اشاره به روند سالمندشدن جمعیت کشور، پوکی استخوان را بیماری خاموشی دانست که معمولاً تا زمان بروز عوارض، نشانه مشخصی ندارد. وی گفت: پوکی استخوان یک بیماری خاموش است که معمولاً علامت مشخصی ندارد و بیشتر در سنین میانسالی و سالمندی بروز میکند. با توجه به روند سالمندشدن جمعیت کشور، انتظار میرود تعداد مبتلایان به این بیماری نیز افزایش یابد. وی با تأکید بر ضرورت ارتقای سواد سلامت جامعه، اظهار کرد: با وجود اقدامات انجامشده، برآوردها نشان میدهد تنها حدود ۱۰ درصد مردم در مراکز جامع سلامت، آموزشهای مرتبط با پوکی استخوان و عوارض آن را دریافت کردهاند. وی با اشاره به اهمیت توجه به سلامت استخوان زنان، افزود: پوکی استخوان در زنان زودتر بروز میکند و زنان بالای ۵۰ سال از گروههای مهم در معرض خطر این بیماری هستند.
دکتر نوشین فهیمفر، رئیس شبکه تحقیقات و فناوری پوکی استخوان کشور نیز با تأکید بر اینکه پیشگیری از پوکی استخوان باید از دوران کودکی آغاز شود، تغذیه مناسب، دریافت کافی کلسیم و فعالیت بدنی منظم را از عوامل مهم در شکلگیری استخوانهای سالم دانست.
وی گفت: حدود ۴۰ تا ۶۰ درصد از توده استخوانی انسان در دوران کودکی ساخته میشود و تقریباً ۹۰ درصد از توده استخوانی تا پیش از ۲۰ سالگی شکل میگیرد. این موضوع نشان میدهد که خانوادهها در تأمین سلامت استخوان کودکان نقش بسیار مهمی دارند.
دکتر فهیمفر با اشاره به اهمیت دوران کودکی و بلوغ در دستیابی به تراکم استخوانی مناسب، افزود: تغذیه سالم و سبک زندگی مناسب میتوانند احتمال ابتلا به پوکی استخوان در سالهای بعد را کاهش دهند؛ هرچند دستیابی به تراکم استخوانی مناسب بهتنهایی تضمینکننده پیشگیری کامل از این بیماری نیست.
وی شیر و فراوردههای لبنی را از منابع غنی کلسیم معرفی کرد و گفت: سبزیجات سبزبرگ و مغزها نیز میتوانند در تأمین کلسیم موردنیاز بدن نقش داشته باشند؛ بااینحال، میزان جذب کلسیم از منابع غذایی مختلف یکسان نیست و انتخاب منابع مناسب در برنامه غذایی کودکان اهمیت دارد.
آمارها و توضیحات فوق چند نکته را به مسئولان، مردم و اصحاب رسانه یادآوری میکند:
1. آمارهای فوق نشان میدهد تنها 20 درصد از جامعه ایران کلسیم کافی دریافت میکند و از تراکم استخوانی مناسب برخوردار است!
2. با توجه به سونامی سالمندی در کشور، باید هر لحظه منتظر تشدید عوارض ناشی از پوکی استخوان در این قشر از جامعه باشیم. هماکنون بیش از دهمیلیون نفر از جمعیت کشور را سالمندان تشکیل میدهند و بهزودی این جمعیت سهمی 25میلیونی را به خود اختصاص خواهد داد. مهمترین عارضه پوکی استخوان زمینگیری و وابستگی این جمعیت عظیم به اطرافیان سالم یا خدمات دولتی به دلیل کوچک شدن بعد خانوار و نیز عدم امکان مالی برای نگهداری سالمندان زمینگیر به دلیل هزینههای سرسامآور آن خواهد بود.
3. اشاره روشن به این نکته که 90 درصد تراکم استخوانی تا بیستسالگی شکل میگیرد، بر این حقیقت آشکار دلالت دارد که پیشگیری از روند رو به تزاید پوکی استخوان مستلزم توجه به تغذیه صحیح کودکان و نوجوانان است. حال بهتر میتوان درک کرد که چرا در تمامی کشورهای توسعهیافته، طرحهایی مانند شیر مدرسه با حساسیت ویژه دنبال میشود و برای جلب توجه بیشتر روزی جهانی به نام شیر مدرسه نامگذاری شده است.
4. سالهاست که درمورد خطر کاهش مصرف شیر و فراوردههای آن بهعنوان مهمترین منبع دریافت کلسیم هشدار داده میشود. آمارهای ارائهشده از سوی مراجع صاحب صلاحیت، نشان میدهد که در طول 25 سال گذشته، شیر طولانیترین نمودار منفی و کمبود مصرف در میان تمامی گروههای غذایی را داشته و همچنان این جایگاه منفی را حفظ کرده است. سرانه مصرف حدود 60 کیلو در سال، در مقایسه با متوسط مصرف 260 کیلو در کشورهای توسعهیافته بهاندازه کافی گویا و هشداردهنده است!
5. حال که عوارض این کمبود مصرف از مرحله هشدار به بحرانی بزرگ تبدیل شده و جمعیت قابلتوجهی از کشور را درگیر کرده است، آیا برنامهای برای تغییر در این مسیر و تغییر الگوی مصرف در دستور کار قرار دارد؟ چرا متولیان برنامههایی مانند یارانه یا سبد کالابرگ جسارت آن را ندارند که حداقل در قد و قامت همان کمکهای معیشتی ناچیز سهم خود را در تصحیح الگوی مصرف ادا کنند؟ آثار بیتوجهی به این نکات تحمیل هزینههای چندبرابری درمان و کاهش بهرهوری نیروی انسانی را بهدنبال خواهد داشت.
6. جای این سؤال باقیست که چرا طرحی مانند طرح شیر مدرسه که زمانی بهخاطر اجرای دقیق و گسترده آن یکی از افتخارات کشور بوده و موردتقدیر بینالمللی قرار گرفته، چند سالی است که یا تعطیل میشود، یا حرکتی لاکپشتی دارد. وزیر آموزشوپرورش اخیراً اعلام کرد که طرح توزیع شیر مدارس از ابتدای آبان آغاز خواهد شد. این وعده حتی اگر عملی شود، یعنی یک ماه از شش ماه زمان اجرای طرح از دست رفته است. وقتی مهمترین زمان جذب و ذخیرهسازی کلسیم در سن دانشآموزی اعلام میشود، توجه به این موضوع از همان اهمیتی برخوردار است که آموزشهای همگانی برخوردار است. چرا به دلیل همهگیری کرونا یا جنگ، آموزشهای عمومی تعطیل نمیشود؟ چون این آموزشها زمان خاصی دارند و به هیچ بهانهای نمیتوان آن را عقب انداخت. دریافت و ذخیره کافی کلسیم نیز اگر در سنین دانشآموزی بهدرستی برنامهریزی نشود، بعد از سیسالگی به دلیل توقف جذب قابلجبران نیست. متولیان امر با اجرای کامل و مستمر طرح شیر مدرسه، باید متوجه اهمیت مسئولیتشان در این زمینه برای پیشگیری از عارضه دهشتناک پوکی استخوان در میانسالی و سالمندی جمعیت کشور باشند.
چنین باد...
تاکنون نظری برای این خبر ثبت نشده است!
ثبت نظر جدید
خبرهای تصادفی روزنامه شیراز نوین