[ فردا را به امروز می آوریم ]
  • آخرین شماره ۷۰۸
  • دوره جدید

واکاوی تمدن‌های پیش از تاریخ در ممسنی، روزنامه شیراز نوین

گروه میراث و گردشگری - شهلا زارع

شهرستان ممسنی، یکی از شهرستان‌های استان فارس است. 
مرکز این شهرستان، شهر نورآباد، از لحاظ جغرافیایی در باختر شیراز قرار دارد. 
این منطقه اولین بار به دلیل وجود مراتع و چراگاه‌های سرسبز مورد توجه اقوامی که دام‌پرور بودند قرار گرفت و با کشف منابع نفتی در حوزه ممسنی، این شهر مورد توجه بیشتری واقع شد. 
وجود بنای تاریخی لیدوما در این شهرستان که دارای قدمتی پنج هزار ساله است، از پربار بودن تاریخ این سرزمین حکایت می‌کند. 
ممسنی را به دلیل شول‌ها که در این دیار زندگی می‌کردند، شولستان هم می‌گفتند که به معنی سرزمین شول‌هاست. 
مرکز ممسنی، شهر شاپور، در چند کیلومتری کازرون بود. در زمان تزلزل حکومت ساسانیان ابوسعید شبانکاره این سرزمین را با خاک یکسان کرد. 
در زمان حکومت سلجوقیان، این دیار دوباره تعمیر و بازسازی شد و مانند گذشته، به رونق و آبادانی رسید. 
سابقه تاریخی شهرستان ممسنی به سه بخش تقسیم می‌شود: 
دوران پیش از تاریخ، دوران تاریخی و دوران اسلامی 
• دوران پیش از تاریخ
تمدن‌های اولیه پیش از تاریخ که در این سرزمین پهناور شکل گرفته، به علت وجود مرتع‌های گسترده، سرسبز و جنگل‌های پردرخت و منابع غنی آب و خاک، شکار فراوان، تنوع آب و هوایی و انواع گیاهان مختلف است که همه و همه، باعث به وجود آمدن تمدنی غنی شده است؛ تمدنی که قرن‌ها دوام داشته و آثار این تمدن تا به امروز هویداست. 
به این دلیل که ممسنی پل ارتباطی میان حوزه‌های پارس، خوزستان، کهگیلویه و زاگرس، بوشهر و خلیج فارس است، با تحقیقات علمی و باستان شناسی، می‌توان کلیه فرهنگ و تمدن‌های پیش از تاریخ استان‌های همجوار را نیز در آن جستجو کرد. 
آثاری که از این تمدن بر جای مانده است، مربوط به دوران پیش از تاریخ هزاره سوم تا هشتم قبل از میلاد، شامل چندین تپه باستانی مانند تپه نورآباد است که در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده و مربوط به 4500 سال قبل از میلاد است. 
در فاصله سه کیلومتری نورآباد، تپه‌ای به نام تپه بختیاری مربوط به هزاره پنجم قبل از میلاد است. در هزاره سوم و چهارم تل جوی نورآباد و تپه دیمه میل، همچنین تپه کوزه‌گران و ده‌ها تپه و مناطق مربوط به آثار قبل از تاریخ را مشاهده می‌کنیم. این تپه‌ها که مورد علاقه و توجه باستان‌شناسان خارجی و داخلی و کاوشگران است، نشان دهنده تمدن قبل از تاریخ و اقوامی است که در این سرزمین می‌زیستند. 
• بررسی دوران تاریخی شهرستان ممسنی 
آثاری که از این شهرستان در دوره تاریخی مشاهده می‌کنیم، مربوط به اوایل هزاره سوم پیش از میلاد است. آثار دیده شده در این دوران، شامل نقش برجسته کورنگون که مربوط به دوره عیلام در دو هزار و چهارصد سال پیش از میلاد و گور دخمه سنگی فهلیان است که به دوران مادها تعلق دارد و به هفتصد سال پیش از میلاد مسیح مربوط می‌شود. گور دخمه داودختر روستای مراسخوان مربوط به ششصد و پنجاه سال پیش از میلاد و کاخ‌های هخامنشی روستای سروان، تل کاخداداد کچگران مربوط به پانصد سال پیش از میلاد، آتشگاه میل اژدها مربوط به دوران اشکانیان در صد و بیست سال پیش از میلاد، نقش برجسته سرآب بهرام، شهر توج، شهر نوبندگان، شهر خوندان (فهلیان) و سد منصورآباد مربوط به دوران ساسانی است. 
• فراوانی آثار اسلامی 
آثار و بناهای تاریخی مربوط به دوره اسلامی، در تمام نقاط ممسنی وجود دارد که می‌توان به شهر خفرک و تشگه در شوسنی و مصیری و شهر چهار بازار، تل اسپید را نام برد. بنا به نوشته مورخان، ممسنی خواستگاه حکومت‌های ایلامی، انزانی، مادی، هخامنشی، اشکانی و سلسله‌های اسلامی بوده و یکی از مراکز مهم فرمانروایان محلی ساتراپی پهناور به شمار می‌رفته است. 
نام قدیمی این شهرستان انبوران و نوبندگان بوده و سپس شولستان و در اواخر سلسله صفوی به ممسنی تغییر نام یافته است. 
• جاذبه‌های گردشگری 
شهرستان ممسنی، از جاذبه‌های طبیعی و گردشگاه‌های زیبایی برخوردار است که می‌توان به تنگ بوان، میل اژدها، نقش سرآب بهرام، سرآب رودیاقلعه، سرآب سیاه، آبشار تنگ‌سا، آبشار سالاری و دریاچه برم شور که هر ساله پذیرای گردشگران فراوانی است اشاره کرد. 
• بررسی آثار تاریخی 
آثار تاریخی که در شهرستان ممسنی وجود دارد شامل سه بخش است.
آثار پیش از تاریخ، دوران تاریخی و دوران اسلامی. 
آثاری که مربوط به پیش از تاریخ است، مربوط به هزاره هفتم تا هشتم پیش از میلاد مسیح است. آثار تاریخی این منطقه، متعلق به دو هزار و چهارصد سال پیش از میلاد و آثار دوره اسلامیف از سال 18 هجری تاکنون، در خاک یا زیر خاک مدفون است. 
• مهم‌ترین آثار و ابنیه 
قدمت نقش برجسته کورنگون عیلامی واقع در بخش رستم، مربوط به یک هزاره پیش از مهاجرت آریایی‌ها به فلات ایران است که به 2400 سال پیش تعلق دارد. دومین اثر مربوط به داودختر یا دی و دوور است که به 650 سال پیش از میلاد برمی‌گردد. 
تمام مقبره‌های هخامنشی در تخت جمشید و نقش رستم را به صورت یک طبقه ساخته‌اند؛ اما مقبره داودختر از دو طبقه عالی ساخته شده است. 
قدمت تاریخی کاخ هخامنشی در سروان و تل کاخداداد گچگران، به 500 سال پیش از میلاد می‌رسد. از قرن‌های نخست اسلام ابنیه و آثار اسلامی در این شهرستان برپا شده است. در بیشتر نقاط ممسنی، آثار دوره اسلامی به چشم می‌خورد. 

لیدوما
۱۳۹۷/۰۹/۰۵

قابل توجه بیضاییهای عزیز خاستگاه باید جایی باشه که دارای اثار زیادیدباشه نه یک تل (ملیان)

ثبت نظر جدید
نام و نام خانوادگی  

آدرس ایمیل    

متن نظر  

کد امنیتی