[ فردا را به امروز می آوریم ]
  • آخرین شماره ۱۱۴۲
  • دوره جدید

چرا برخی افراد حس بویایی خوبی دارند؟، روزنامه شیراز نوین

زومیت/ برخی افراد حس بویایی بسیار قوی دارند اما آیا حس بویایی ویژگی ذاتی است که از زمان تولد در افراد وجود دارد یا به مرور به دست می آید؟
آیا با حس برخی بوها احساس ناراحتی یا حتی تهوع پیدا می‌کنید؟ آیا بینی شما حتی ضعیف‌ترین بوها را احساس می‌کند؟ برخی بوها به شما حس مثبت یا منفی می‌دهند؟ اگر پاسختان به این پرسش‌ها مثبت است، حس بویایی شما قوی است. از نظر پزشکی افرادی که نسبت به سطح میانگین افراد عادی، حس بویایی قوی دارند با عنوان هیپروسمی (hyperosmia) شناخته می‌شوند. برای مثال، برخی از این افراد حتی نسبت به بوهای خوشایند هم حساس هستند و واکنش گروهی دیگر به بوهای بد، شدیدتر از حد معمول است. هیپروسمی‌ها نمونه‌های نادری هستند؛ بااین حال پژوهشگرها اطلاعات دقیقی از این شرایط ندارند. در ادامه به دلایل حساسیت شدید به بوها اشاره می کنیم.
شرایط سلامتی
در برخی پژوهش‌ها به رابطه بین شرایط متعدد پزشکی و هیپروسمی اشاره شده است. برای مثال بیماری‌هایی مثل میگرن، لایم، نحوه توزیع مایعات بدن، نقص هورمونی و برخی داروها می توانند بر حس بویایی تأثیر بگذارند. گرچه در بسیاری از نمونه‌ها دلیل اصلی هیپروسمی شناسایی نشده است، بیماری‌های فوق با تغییر الکترولیت‌های‌بدن بر سیگنال‌های‌گیرنده‌های حسی تأثیر می گذارند.
طبق پژوهش‌ها، جهش‌ها  و شرایط ژنتیکی مشخصی مثل بیان بیش از اندازه ژن KAL1، رابطه  مستقیمی با افزایش حس بویایی دارند. بیان ژن به فرآیندی گفته می شود که در آن از اطلاعات یک ژن برای ترکیب محصولات آمینواسیدی استفاده می شود. ژن KAL1 که وظیفه ی تولید پروتئینی به نام آنوسمین را برعهده دارد، حرکت و رشد سلول‌های‌عصبی بویایی را کنترل می کند. طبق پژوهشی، رمزنگاری ژنتیکی پروتئین مرتبط با حس بویایی و گیرنده‌های‌حسی بینی، در میان گروه‌های‌جمعیتی متفاوت است درنتیجه برخی افراد ذاتا حس بویایی بهتری نسبت به بقیه دارند.
بارداری
بسیاری از زنان باردار، بوهای خاصی را حس می کنند که قبلا هرگز آن‌ها  را آزار نمی داد. طبق پژوهشی علمی، برخی زنان باردار به صورت موقتی حس بویایی قوی پیدا می کنند. پژوهشگرها با مقایسه یافته‌های‌بیش از 50 پژوهش در رابطه با تأثیر بارداری بر حس بویایی به این نتیجه رسیدند: حتی زنانی که قبل از بارداری حس بویایی قوی و شدیدی ندارند، پس از بارداری نسبت به برخی بوهای خاص حساس می شوند؛ اما در این پژوهش شواهد کافی برای شناسایی بوهای بیشتر وجود نداشت. با اینکه افزایش شدت حس بویایی در میان زنان باردار، پدیده‌ای متداول است پژوهشگرها هنوز به علت واقعی آن پی نبرده اند. بااین حال این حساسیت موقتی است.
تفاوت‌های‌مغزی
پژوهشی در سال 2019، به تفاوت‌های‌مغزی افراد با حس بویایی شدید با افراد نرمال پرداخت. پژوهشگرها به مقایسه 25 مرد با حس بویایی شدید و 20 مرد با وضعیت نرمال پرداختند. آن‌ها  با استفاده از اسکن مغزی شرکت کنندگان به مقایسه حجم ماده خاکستری در بخش‌های‌مرتبط با بویایی پرداختند. طبق یافته‌ها ، فعالیت مغزی در افرادی که حس بویایی شدید دارند در دو نقطه کلیدی مغز افزایش می‌یابد. این دو نقطه وظیفه گردآوری، یادگیری و به خاطر سپردن اطلاعات بویایی را برعهده دارند. باتوجه به تفاوت‌های‌مغزی افراد با یکدیگر مشخص نیست حس بویایی شدید دلیل ژنتیکی دارد یا اکتسابی است.
بدیهی است بو و حافظه رابطه ی مستقیمی با یکدیگر دارند؛ اما طبق یافته‌های‌پژوهشی در سال 2014، این رابطه می‌تواند یکی از دلایل هیپروسمی باشد. در این پژوهش، حس بویایی 55 داوطلب بیشتر از سطح میانگین بود. پژوهشگرها همچنین به مقایسه افراد هم سن و هم جنسیت با حس بویایی عادی پرداختند. در ادامه از افراد هیپروسمی خواسته شد، پرسشنامه‌هایی را درباره تجربه بوها کامل کنند. برخی بوهای محیط برای این گروه آزاردهنده و تهوع آور هستند؛ اما در این پژوهش حساسیت افراد نسبت به مجموعه گسترده‌‌ای از بوها ارزیابی نشد؛ به همین دلیل به سختی می توان تشخیص داد شرکت‌کنندگان حس بویایی عادی یا غیرعادی دارند. بر اساس پژوهش‌های‌مشابه دیگر، حساسیت نسبت به برخی بوهای خاص مثل رزین‌های‌فنولیک، فرمالدهید و بوی برخی مواد شیمیایی رابطه مستقیمی با تجربه‌های‌منفی دارند.
آموزش
آیا حس بویایی شدید قدرتی ویژه است که تا ابد ادامه دارد یا موقتی است؟ در سال 2003 پژوهشی روی 230 داوطلب برای تست عمق بویایی نسبت به فنیلاتیل الکل (بوی رزها) و اوکالیپتول (دارای بوی مشابه نعنا) انجام شد. طبق یافته‌های ‌این پژوهش، میزان عمق بو رابطه مستقیمی با غلظت آن دارد. پژوهشگرها از دستگاهی برای آشکارسازی هشت درجه غلظت بو استفاده کردند که از «به سختی قابل حس» تا «بسیار قوی» متغیر است.
طبق یافته‌های ‌مرحله اول تست، بویایی شدید تنها در دو درصد از داوطلبان دیده شد. این پدیده در 10 درصد دیگر با تکرار تست تشخیص داده شد. این تست ده بار و در موقعیت‌های ‌مختلف در بازه‌های ‌یک هفته‌‌ای تکرار شد. به طور کلی با تکرار تست، حس و قدرت بویایی اغلب شرکت کنندگان افزایش یافت. درنتیجه، نمی‌توان گفت حس بویایی شدید کاملاً علت ژنتیکی دارد یا به شرایط خاص پزشکی وابسته است. برای مثال متخصصان عطر، بینی خود را برای تشخیص بسیاری از بوهای منحصر به فرد آموزش می دهند. با آموزش، می‌توان حتی حس بویایی ضعیف را تقویت کرد.
بنابراین این طور به نظر می رسد که علت حس بویایی شدید در برخی افراد، ترکیبی از ژنتیک و آموزش بویایی باشد؛ البته برخی از آن‌ها  شرایط خاص پزشکی دارند. همچنین زنان بارداری که در بازه‌‌ای موقتی حس بویایی شدید پیدا می‌کنند در گروه هیپروسمی‌ها  قرار
نمی‌گیرند.

تاکنون نظری برای این خبر ثبت نشده است!
ثبت نظر جدید
نام و نام خانوادگی  

آدرس ایمیل    

متن نظر  

کد امنیتی