[ فردا را به امروز می آوریم ]
  • آخرین شماره ۱۲۶۶
  • دوره جدید

بیدل، شاعر آینه و عرفان است، روزنامه شیراز نوین

     سعیدرضا امیرآبادی - گروه فرهنگ و هنر 
به‌همت مرکز پژوهش‌های زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شیراز، آیین رونمایی و معرفی کتاب «بیدل و انشای تحیّر» با زیرعنوانِ «بازشناسی شعر بیدل دهلوی با شرح سی غزل از پایان دیوان»، اثر دکتر کاووس حسن‌لی، استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شیراز، برگزار شد.این مراسم شامگاه چهارشنبه 24 دی ماه با حضور سه‌تن از استادان زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شیراز دکتر محمدحسین کرمی، دکتر غلامرضا کافی و دکتر محمد مرادی به دلیل محدودیت‌ها  به‌صورت برخط برگزار شد.
بیدل، شاعر رنگ و آیینه و حیرت
دکتر کرمی نخستین سخنران این نشست، در مقدمه‌ سخنان خود به معرفی بیدل و جایگاه او در ادبیات فارسی پرداخت و گفت: بیدل از یکسو شاعر رنگ و آیینه است و عالم ظاهر و از سویی دیگر، شاعر حیرت و معنی، عرفان و فلسفه یا عالم باطن. وی توضیح داد: هرچه از نیمه‌ قرن دهم می‌گذریم، نازک‌خیالی و ارتباط برقرارکردن میان مفاهیم خیالی و ذهنی در شعر شاعران بیشتر می‌شود و در شاعران هندی‌الاصل به‌ویژه بیدل، اوج این نازک‌خیالی را مشاهده می‌کنیم.دکتر کرمی افزود: ذهن شگفت‌انگیز بیدل میان اموری ارتباط برقرار می‌کند که در عالم واقع هیچ‌گونه ارتباطی باهم ندارند؛ به جز مفاهیم بلند و عمیق و فلسفی و تداعی‌های شگرف و باریک‌خیالی‌های شگفت‌انگیز و دور از ذهن، به‌نظر می‌رسد زبان مادری نبودن فارسی برای بیدل و نشناختن روابط حقیقی و معمول میان عناصر زبان نیز در دشواری شعر و برقراری پیوندهای دور از ذهن بی‌تأثیر نباشد.استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شیراز افزود: حتی خواننده‌ای که شعر فارسی را خوب می‌خواند و می‌شناسد و می‌فهمد، وقتی به سراغ شعر بیدل می‌رود، در بسیاری از مواقع پی به مقصود شاعر نمی‌برد. وی اظهار داشت: من تصور نمی‌کنم، به جز نادرکسانی که در شعر بیدل تمرین و ممارست طولانی‌مدت دارند، سایرین درکی از شعر او داشته باشند.دکتر کرمی تأکید کرد: کتاب بیدل و انشای تحیّر، اثر دکتر کاووس حسن‌لی، استاد برجسته‌ دانشگاه که به‌تازگی برای بیدل‌پژوهان و دوستداران بیدل منتشر شده، دریچه‌های بسیاری را برای ورود به شعر بیدل و شناخت زبان و مفاهیم شعر او می‌گشاید.وی در ادامه با معرفی بخش‌های مختلف کتاب، ادب‌دوستان به‌ویژه دوستداران بیدل را به خواندن این کتاب توصیه کرد.
اثری با انشای تشویقی و ارشادی
در ادامه‌ برنامه دکتر کافی، به بیان دیدگاه‌های خود درباره‌ کتاب بیدل و انشای تحیر پرداخت. دکتر کافی گفت: عنوان این کتاب را باید تفسیر بیدل گذاشت چراکه این کتاب تفسیر بیدل است به بیدل. وی توضیح داد:این کتاب کارالگوی شایسته‌ مشکل‌پژوهی و شرح مشکلات است که اگر از این روش استفاده شود کار برای مخاطب بسیار راحت و مفید خواهد بود و از پراکنده‌گویی و لغزش‌ها جلوگیری می‌شود.عضو هیأت‌علمی دانشگاه شیراز افزود: نکته‌ مهمی که در این کتاب وجود دارد وتفاوت عمده‌ آن با پیشینه‌ شرح‌های دیگر محسوب می‌شود، این است که کتاب ازجنبه‌ تحزیری و تحدی پیش نرفته؛ بلکه جنبه‌ ارشادی و تشویقی دارد و باعث می‌شود مخاطب با رغبت به سمت خوانش شعر بیدل پیش رود. اما در دیگر شرح‌ها شاید برای نشان دادن عظمت کار، به‌نوعی ازجنبه‌ تحزیری به شعر بیدل پرداخته و مخاطب را از خواندن شعر بیدل می‌ترسانند.دکتر کافی تأکید کرد: نمی‌توان این کتاب را صرفاً شرح سی غزل از بیدل ببینیم چراکه ما افزون ‌بر شرح سی غزل در کتاب، دوهزارو دویست شاهد نمایش‌شده و هزارعنوان نمایه‌ موضوعی در این کتاب می‌بینیم، یعنی با هزار کلیدواژه از شعر بیدل آشنا می‌شویم.
مهندسی معکوس شاعرانه
دکتر محمد مرادی نیز در این نشست، با بیان این  مقدمه که: برای کشف جهان شعر بیدل باید لباس دیگری از واژه‌ها برتن کرد و شعر بیدل را باید در جهان دیگری مطالعه و بررسی نمود، گفت: به همین دلیل هرکسی از میان پژوهشگران دانشگاهی نمی‌تواند شعر بیدل را آنگونه که شایسته است، بررسی کند.وی با ترسیم سه‌ضلع شخصیتی از شخصیت مؤلف اثر، شیوه‌ تألیف کتاب را متأثر از شخصیت مؤلف دانست و توضیح داد: ویژگی‌های خاصی در شخصیت دکتر حسن‌لی هست که باعث شده ایشان بتوانند به‌خوبی شعر بیدل را بررسی و شرح و تفسیر کنند و آن سه ضلع یک مثلث است: یک ضلع آن شاعربودن وی است؛ چراکه ظرایفی در شعر بیدل هست که شاعران می‌توانند آن را دریابند؛ ضلع دیگر نوع جهان انسانی ویژه‌ای است که در شعر بیدل هست که نام آن را جهان آیینگی و زلال می‌توان گذاشت و این زلالی در شخصیت و ذهن دکتر حسن‌لی به‌وضوح دیده می‌شود و ضلع سوم، دانش دانشگاهی وی است که برای تفسیر شعر بیدل لازم است؛ همه این اضلاع در کنار هم باعث شده، دکتر حسن‌لی در حال حاضر از بهترین کسانی در ایران باشند که بتوانند درباره‌ بیدل سخن بگویند و بنویسند.عضو هیأت‌علمی دانشگاه شیراز افزود: این پشتوانه‌ سه ضلعی در تفسیر کتاب نیز راه یافته و به خاطر این جهان ویژه‌ای که در ذهن مؤلف وجود داشته، برخلاف مسیر همیشگی و راست و تکراری که پژوهشگران ادبیات دارند، از یک زاویه‌ متفاوت به شعر بیدل پرداخته شده است که درواقع مهندسی معکوسی دارد.وی در پایان با تأکید بر اینکه کتاب بیدل و انشای تحیّر یک ساختار و چارچوب کاملاً مناسب علمی و تازه‌ای دارد؛ پژوهشگران و علاقه‌مندان به ادبیات فارسی را به خواندن این کتاب دعوت کرد.
آثاری برای چراغ راه ادبیات 
گفتنی ا‌ست کتاب بیدل و انشای تحیّر، با ۴۰۳ صفحه، در قطع وزیری و جلد گالینگور، به قیمت ۶۷ هزار تومان از سوی انتشارات معین، در مهرماه امسال به بازار عرضه شده است. کتاب یادشده، دارای سه فصل است؛ فصل نخست کتاب باعنوان مقدمه، فصل دیگر با نام «واژه‌های ویژه» و فصلی هم به شرح سی غزل بیدل اختصاص یافته است.همچنین شایان ذکر است: دکتر کاووس حسن‌لی از شاعران، پژوهشگران و از استادان نامدار ادبیات ایران است که از وی تاکنون بیش از 30 عنوان کتاب منتشر شده است. از مهم‌ترین کتاب‌های وی می‌توان به چند نمونه اشاره کرد: فرهنگ سعدی‌پژوهی، راهنمای موضوعی حافظ‌شناسی، گونه‌های نوآوری در شعر معاصر ایران، چشمه‌ خورشید (درباره‌ زندگی، شعر و اندیشه‌ حافظ)، دیگرگونه‌خوانی متون گذشته، راهنمای موضوعی سعدی‌شناسی، کارنامه‌ تحلیلی خیام‌پژوهی و... چند تصحیح کتاب نیز در کارنامه‌ علمی دکتر حسن‌لی وجود دارد که همه‌ آن‌ متون ها برای نخستین‌بار تصحیح و منتشر شده‌اند: دیوان امین‌الدین بلیانی، مثنوی وامق و عذرا، مثنوی اشترنامه  و مهر و ماه، از جمله‌ آن‌هاست. یکی از فعالیت‌های اصلی دکتر حسن‌لی در حوزه‌ شعر و شاعری ا‌ست. علاوه‌بر اشعار گوناگونی که از دکتر حسن‌لی در مجله‌ها، نشریه‌ها و سایت‌های مختلف منتشر شده، پنج مجموعه شعر و یک کتاب شعر کودک نیز تا کنون از وی به چاپ رسیده است: لبخند وارونه، پشت کرشمه‌های مرمره، دکمه‌های گیج، رنگ از رخ تمام قلم‌ها پریده ‌است، به لبخند آیینه‎ای تشنه‎ام  و من ماه تابانم (شعر کودک).

 

تاکنون نظری برای این خبر ثبت نشده است!
ثبت نظر جدید
نام و نام خانوادگی  

آدرس ایمیل    

متن نظر  

کد امنیتی