[ فردا را به امروز می آوریم ]
  • آخرین شماره ۹۳۰
  • دوره جدید

بزرگترین گورستان جهان اسلام در غفلت فراموشی است - خاک فراموشی بر وادی خاموشان شیراز، روزنامه شیراز نوین

گروه میراث و گردشگری- مجتبی دورودی

به گزارش شیرازنوین در گفتگو با مدیر کارگروه مرمت انجمن دوستداران میراث فرهنگی فارس، دارالسلام بزرگ شیراز همچنان از عدم حفاظت و مرمت اصولی رنج می‌برد. در تاریخ دوم و سوم دی‌ماه 95 نشستی در راستای راهکارهای نجات‌بخشی آرامستان بزرگ شیراز برگزار شد که گزارش مفصل آن، در تاریخ چهارم دی‌ماه 95 در روزنامه شیرازنوین به چاپ رسید. با توجه به اهمیت ویژه این بافت تاریخی شهر شیراز و نیز به منظور آگاهی از روند طرح نجات‌بخشی آن، شیرازنوین در گفتگویی با یکی از اعضای انجمن دوست‌داران میراث فرهنگی فارس جویای اوضاع و احوال این مکان تاریخی شد. 
محمدهاشم قدوسی کارشناس مرمت و احیای بناها و بافت‌های تاریخی در پاسخ به خبرنگار شیرازنوین در رابطه با دست‌آوردهای نشست‌های پیشین ابراز داشت: «بعد از نشست‌های اولیه، جلساتی با جناب طالبان نایب رئیس شورای شهر شیراز، آقای نصیری معاون میراث فرهنگی استان فارس و دیگر کارشناسان داشتیم؛ با این حال متأسفانه طرح‌هایی را که برای نجات‌بخشی دارالسلام اجرا می‌کنند، همچنان غیرقابل قبول است و ساختار ارگانیک این گورستان پیوسته در حال تخریب است و بدون توجه به قوانین و اصول مرمت بین‌المللی محوطه‌های تاریخی، کار در حال انجام است. 
مدیریت آرامستان در حال حاضر توسط سازمان آرامستان‌ها که زیرمجموعه‌ شهرداری شیراز است و نیز سازمان اوقاف و امور خیریه استان فارس و سازمان میراث فرهنگی و گردشگری استان فارس صورت می‌گیرد که پیش‌تر تصمیم بر آن شد که بودجه‌ای را هر سه ارگان به دارالسلام تخصیص دهند و این‌گونه، پروژه بهسازی کلید خورد. در قالب پروژه بهسازی این گورستان تاریخی، متأسفانه با برخوردهای غیرتخصصی، غیرکارشناسانه و فاقد مبانی نظری مرمتی روبرو هستیم. به‌گونه‌ای که اکنون تخریب بخش‌هایی از بافت ارگانیک و منظر فرهنگی این محوطه تاریخی را شاهدیم و استفاده از مصالحی چون سیمان جهت تثبیت سنگ قبور، در درازمدت باعث حمله سولفاته و تخریب سنگ‌های ارزشمند این گورستان تاریخی می‌شود.
همان‌طور که می‌دانید با یک محوطه تاریخی ثبت ملی روبرو هستیم که همین نام، نحوه برخورد طراحان و دست‌اندرکاران این پروژه را تعریف می‌کند. در هنگام برخورد با یک بنا یا محوطه تاریخی که ثبت ملی هم ‌باشد، هرگونه عمل غیراصولی و فاقد مبانی نظری مرمتی، می‌تواند به از میان رفتن اصالت و ارزش‌های منحصر به فرد آن محوطه تاریخی منجر شود. حضور جناب پاک‌فطرت شهردار شیراز در ورود به بحث دارالسلام بسیار مایه دلگرمی بود؛ اما در گزینش مشاور، گزینش خوبی صورت نگرفت، چرا که طرح مشاور فاقد مطالعات تاریخی و کالبدی بود و متأسفانه ساختار گورستان تاریخی که در طول هزاران سال شکل گرفته، دستخوش تغییرات غیراصولی شد. 
جدای از بحث مرمت، متأسفانه از منظر حفاظت دارالسلام نیز ایراداتی جدی وجود دارد. از یک سوی سازمان بازیافت کارگاه، سوله‌ها و پارکینگ خودروهای خود را وسط دارالسلام قرار داده است و خیلی راحت و بدون هیچ نظارتی تردد در محوطه‌ تاریخی صورت می‌گیرد و با یک نگهبان، هشت هکتار محوطه دارالسلام در حال کنترل است که عملاً نمی‌توان حفاظت دقیقی اجرا کرد. بحث حفاظت فیزیکی دارالسلام گام نخستی است که در راستای نجات‌بخشی دارالسلام باید صورت گیرد که متأسفانه بسیار ضعیف است». 
آنچه مسلم است، آرامستان بزرگ شیراز بسیار حائز اهمیت است و حفاظت و نگهداری از آن، بر تمامی اهل شیراز ضرورت دارد؛ آرامگاهی با پیشینه‌ سده‌های نخست اسلامی که بزرگان بسیاری را در دل خود جای داده است. این آرامگاه همان دارالسلم است. 
درباره‌ این آرامگاه چنین آمده است: «گورستان دارالسلم معروف به دارالسلام شیراز یا وادی‌السلام، یکی از قدیمی‌ترین آرامستان‌های ایران به شمار می‌رود. در آن، مقبره‌هایی از قرن اول و دوم هجری دیده می‌شود. قبور بزرگان و مشایخ علمی، عرفانی، ادبی و مذهبی مختلفی در آن وجود دارد. از نظر موقعیت، این گورستان در میانه بولوار سیبویه، در وسط شهر شیراز واقع شده‌ است. مقبره‌های قدیمی با خط‌های ممتاز رقاع، کوفی، بنایی، ثلث، نسخ و نستعلیق کنده‌کاری شده و تصاویری از قیچی، شانه، آینه و ابزار شغل‌های در گورخفتگان بر این سنگ‌ها حک شده ‌است. گورستان دارالسلام، گورستان وسیعی است که در آن ائمه جمعه از زمان زندیه تا قاجاریه به خاک سپرده شده‌اند».
انجمن دوستداران میراث فرهنگی فارس در راستای آگاهی‌رسانی درباره‌ دارالسلام و نیز مرمت‌های غیراصولی آن، تصاویر و اسنادی را تنظیم و تهیه کرده است که در اختیار شیرازنوین قرار داده شد که کاری ارزشمند و استوار بر موازین علمی است. علاوه بر آن، وجود سندی در این تصاویر بسیار درخور توجه و حائز اهمیت است. بر مبنای این سند، گویا در سال 1388 گورستان دارالسلام شیراز با شماره 28296 در فهرست میراث ملی ثبت شده است. امید که به همت همه‌ دلسوزان، سرنوشت این خطه‌ تاریخی خاک شیرازِ پرطراز به بهترین صورت به سرانجام برسد.

doroudi.ahoora@gmail.com

تاکنون نظری برای این خبر ثبت نشده است!
ثبت نظر جدید
نام و نام خانوادگی  

آدرس ایمیل    

متن نظر  

کد امنیتی