[ فردا را به امروز می آوریم ]
  • آخرین شماره ۱۳۶۴
  • دوره جدید

کوچ کارمندی به باتلاق حاشیه‌نشینی، روزنامه شیراز نوین

 سعیدرضا امیرآبادی- گروه گزارش
amirabadi_shznvn@yahoo.com

اشاره: 
در حالی که حقوق کارمندان به نمایندگی از طبقه متوسط به 5میلیون تومان در ماه نمی‌رسد، خط فقر مرزهای ده و یازده‌میلیون تومانی را درنوردیده است. به راستی از درد و رنج حاشیه نشینی چه می‌دانیم؟ مردمان رنجوری که از اولیه ترین امکانات زندگی محروم هستند. آنهایی که برای تأمین آب آشامیدنی رنج بسیار می‌کشند و سرانه بهداشت و امکانات درمان برای آنها در حوالی نقطه صفر می‌چرخد. جوی باریکی از فاضلاب انسانی و حیوانی در میان زاغه‌نشین‌ها روان است. سگ‌های ولگرد در بیغوله‌ها به دنبال تکه نانی هستند و مبادا از سر گرسنگی کودک چهارساله ای را طعمه خود کنند. اعتیاد به افیون‌های سنتی و صنعتی در همه خانواده‌ها یافت می‌شود و سرانه دسترسی به اولین ساقی مواد مخدر شاید کمتر از یک دقیقه باشد.
در حاشیه کلان‌شهرها فقر و نداری و بزهکاری و سلسله آسیب‌های اجتماعی بیداد می‌کند و تجاوز و جنایت‌های آشکار و نهان به امری عادی و روزمره بدل شده است. این یک قانون نانوشته است که وضعیت وخیم حاشیه نشین‌ها هیچ‌وقت به قلمرو این مردمان دردمند و مظلوم منحصر نمی‌شود و تبعات آن تا عالی ترین جغرافیای کلان‌شهر امتداد می‌یابد. به عبارتی مردمان حاشیه شین با طلوع آفتاب عزم کلان‌شهر می‌کنند و بحران‌هایی که در آن غوطه ور هستند را با دیگران به اشتراک می‌گذارند.
گروهی از آنها برای یافتن درآمدهای حداقلی در کارگاه‌ها و کارخانه‌ها پاشنه همت برمی‌کشند و شماری دیگر که عمدتاً آلوده مواد مخدر هستند برای یافتن پسماندهای قابل بازیافت کوله باری از رنج عمیق را بر دوش دارند. در مناطق حاشیه نشین جمعیتی از بزهکاران خرد و کلان هم حضور دارند که برای سرقت و جنایت عزم سفر به قلب کلان‌شهر را می‌کنند. اگرچه آنها هیچ‌وقت گریزی از بازوی پرتوان و هوشیار قانون ندارند و دیر یا زود به سزای اعمال خود می‌رسند، اما پیامد آسیب‌های آنها به آسانی پاک شدنی نیست و از سوی دیگر نمی‌توان آینده روشنی برای آنها پس از تحمل حبس متصور شد.
در این میان یک پرسش اساسی مطرح است؛ اهالی حاشیه کلان‌شهرها از کجا می‌آیند؟ آیا همه آنها اتباع بیگانه هستند و در پی شعله ور شدن آتش جنگ در افغانستان به کشور ما پناه آورده اند؟ آیا بحران خشک‌سالی و کوچ‌های اجباری تنها عاملی است که به بروز حاشیه نشینی می‌انجامد؟ در همه طیف‌های جمعیتی که از آنها یاد شد، بخش عمده حاشیه نشین‌ها همان مردمانی هستند که روزی روزگاری در مناطق متوسط شهر زندگی آرامی را پشت سر گذاشته و در پی موج‌های مهیب تورم و تکانه‌های اقتصادی رفته رفته به حاشیه کلان‌شهر‌ها تبعید شده‌اند. اگر با خوش بینی درآمد یک کارگر ساده را مبلغ 4میلیون تومان متصور شویم، چگونه می‌توان انتظار داشت که او خانه ای یا حتی اتاقی در جنوب شهر برای خانواده اش تدارک ببیند و از پس هزینه‌های گزاف معیشت روزمره برآید؟
در همین زمینه گروه گزارش شیرازنوین مروری بر بهای اجاره بها و قیمت املاک در نقاط مختلف کلان‌شهر شیراز داشته است. این روزها دیگر کمتر کسی امیدی برای خانه دار شدن دارد و آرزوی تملک یک آپارتمان در مناطق متوسط و جنوبی شهر برای بسیاری از خانواده‌ها و جوانانی که در سن ازدواج قرار دارند، دست نیافتنی به نظر می‌رسد.
 قیمت‌های نجومی در جغرافیای شمالی
قیمت یک واحد آپارتمان که 5 سال از احداث آن می‌گذرد، در یکی از مناطق مرغوب خیابان قصردشت شیراز تا 45میلیون تومان به ازای هر مترمربع می‌رسد. سازندگان در این محدوده تمایل چندانی به احداث واحد‌های یک خوابه ندارند و حداقل متراژ واحدهای مسکونی در حدود 120 متر است. بنابراین قیمت این واحد مسکونی در حدود 5میلیارد تومان است. توجه داشته باشیم که این مجموعه مسکونی از امکانات خاصی نظیر بام سبز، استخر و سالن ورزشی، باربیکیو و چشم انداز ابدی به باغ‌ها برخوردار نیست و در ساخت آن نیز از مصالح لاکچری استفاده نشده است؛ بلکه این قیمت منطقه ای حوالی خیابان‌های قصردشت هست که این قیمت پایه را 
رقم می‌زند.
در این میان بازار رهن و اجاره هم در این منطقه داغ است و مشاورین املاک واحدهای چندانی برای ارائه به مستأجران ندارند. بهای متوسط اجاره یک آپارتمان 120متری در این محدوده 6 تا 7میلیون تومان است و باید دید یک خانوار باید چه درآمدی داشته باشد که ماهیانه این رقم را فقط به اجاره بها اختصاص بدهد. یک مشاور املاک در این زمینه می‌گوید: با کاهش سودهای بانکی و ثبات آنها در کانال 18 درصد، دیگر مالکان تمایل چندانی به رهن کامل ندارند و ترجیح می‌دهند تا بهای رهن را بر اجاره بها منتقل کنند. به گفته وی این مسئله یکی از دلایل اصلی رشد افسارگسیخته اجاره بها در سالیان اخیر است. در محدوده‌های قدوسی شرقی، خلدبرین و ملاصدرا که از بهترین مناطق شیراز محسوب می‌شوند، بهای اجاره نسبت به قصردشت و محورهای مجاور آن کمی تعدیل می‌شود.
 هجرت اجباری، سرنوشت متوسط‌ها
مردم مناطق متوسط شهر به خوبی می‌دانند که با اتمام مدت اجاره باید به مناطق جنوبی تر کوچ کنند. در شهرک سراج و خیابان‌های باهنر شمالی بهای اجاره یک دستگاه آپارتمان 100 متری به 3 تا 4میلیون تومان می‌رسد و این در حالی است که در سال‌های گذشته مستأجران بیش از دومیلیون تومان را برای آن نمی‌پرداختند.
یکی از مشاورین املاک در این منطقه می‌گوید: قانون تمدید اجاره که از سوی ستاد ملی مبارزه با کرونا ابلاغ شده، مالک و مستأجر را در مقابل هم قرار می‌دهد. وی می‌افزاید: مردم ما اخلاق مدار و متدین هستند و در منزلی که مالک آن از سر اجبار و با نارضایتی ملک را در اختیار مستأجر قرار دهد زندگی نمی‌کنند و از لحاظ شرعی نیز سکونت در این مکان پسندیده نیست. این کارشناس حوزه املاک در ادامه می‌افزاید: بازار هیچ‌گاه با فرمایشات دستوری کنترل نشده و بهای همه چیز تابعی از عرضه و تقاضا و وضعیت اقتصادی و سیاسی جامعه است. چنانچه مالکی بخواهد مستأجر را بلند کند، راه‌های زیادی وجود دارد و این مصوبه برای مستأجران راهگشا نیست. او در ادامه می‌گوید: اگر دولت به راستی عزم سامان‌دهی بازار مسکن را دارد، باید راهکارهایی برای تأمین مصالح با قیمت مناسب، وام‌های قرض‌الحسنه، انبوه‌سازی و مواردی از این دست را در دستور کار قرار دهد و هیچ وقت دستوراتی نظیر آنچه در دلار 4200 تومانی بر ما گذشت، شدنی نیست. به گفته این کارشناس حوزه املاک چنانچه وعده ساخت یک‌میلیون مسکن در سال با هزار اما و اگر محقق شود، بازار مسکن تعدیل خواهد شد.
قیمت خرید و فروش آپارتمان نیز در این منطقه جالب توجه است. بهای یک متر واحد مسکونی در چهارراه ریشمک به 16میلیون، شهرک گلستان 12میلیون، شهرک فرهنگیان 11میلیون و صدرا 8میلیون تومان می‌رسد. به همین دلیل است که جامعه مستأجران حتی نیم نگاهی هم به خرید یک واحد مسکونی حداقلی ندارند و تمامی دل‌مشغولی آنها به ماندن در محدوده میانی شهر و پرهیز از سکونت در حاشیه معطوف شده است؛ چراکه همه ما به بحران‌های حاشیه نشینی و تبعات ناگوار آن واقف هستیم.
 یک خانه، شش خانواده
اگر بر این باور باشیم که شهر جدید صدرا در منطقه متوسط شهر قرار می‌گیرد، منازل کلنگی در کوچه پس کوچه‌های بافت فرسوده شهر از مرغوبیت کمتری برخوردار هستند. قیمت اجاره یک اتاق در محدوده دروازه اصفهان بین 500 تا 700هزار تومان در ماه است و تعداد 5 خانوار از یک سرویس بهداشتی و یک آشپزخانه استفاده می‌کنند و برای استحمام هم باید به حمام‌های عمومی بروند. البته این شیوه زندگی با گذشت زمان در حال منسوخ شدن است؛ چراکه بسیاری از منازل بافت فرسوده به انبار فروشگاه‌های اطراف بدل شده اند و آنها بهایی به مراتب بیشتر از مستأجران فرودست پرداخت می‌کنند.
البته در این میان با پدیده عجیبی هم روبه‌رو هستیم. اجاره بهای یک منزل مسکونی دویست متری در یکی از محله‌های قدیمی و پرپیشینه شیراز تا سی‌میلیون تومان در ماه هم می‌رسد که به مراتب بیشتر از مرغوب ترین نقاط شهر است. در این منزل حیاط دار قدیمی 6 خانواده از اتباع بیگانه زندگی می‌کنند و این به معنای جمعیتی بیش از 40 نفر در یک واحد مسکونی است. تجمع آنها در یک منطقه از شهر سبب می‌شود تا اهالی قدیمی محله نتوانند به راحتی خواستار جابه‌جایی آنها شوند و با گذشت زمان عطای حضور در بافت فرسوده شیراز را به لقایش ببخشند.
یکی از ساکنان قدیمی شیراز که در منطقه سعدی ساکن است، می‌گوید: مردم این محله عرق زیادی به زادگاهشان دارند و با وجود مشکلات فراوان همچنان بر ادامه زندگی در این محدوده پافشاری می‌کنند. اما حضور اتباع بیگانه که تعداد زیادی از آنها مجوز هم ندارند، بر امنیت و سطح کیفیت زندگی شهروندان تأثیرات منفی زیادی گذاشته و در سال‌های اخیر شاهد کوچ بسیاری هستیم. وی می‌افزاید: متأسفانه تعداد افرادی از آنها که در زمینه کارهای غیرقانونی هم فعالیت دارند، کم نیست و علی‌رغم تلاش‌های شبانه روزی مأموران قانون و نیروی انتظامی همچنان شاهد حضور و پرسه زنی آنها هستیم. این شهروند محله سعدی شیراز خواستار اتخاذ تصمیمات اساسی در این حوزه شد و گفت: قبل از همه چیز از همشهریانم گله دارم که منازل مسکونی خود را برای اجاره بیشتر در اختیار اتباع بیگانه بدون مجوز قرار می‌دهند.
 فقر سرآغاز بزهکاری
سرنوشت مسکن در ایران و شیراز تابع وضعیت اقتصادی جامعه است. در برهه ای که قیمت سیمان و میلگرد و مصالح اولیه ساختمانی نجومی می‌شود، چگونه می‌توان انتظار داشت تا بهای یک واحد مسکونی دارای ثبات باشد. اجاره بها نیز همیشه تابع مسقیمی از بهای مسکن بوده است و با همین فرمان که به پیش برویم، شاهد افزایش حاشیه نشینی و آسیب‌های جان‌فرسای آن خواهیم بود. در حقیقت افزایش جمعیت در حاشیه کلان‌شهرها به مثابه یک بمب ساعتی است که هر لحظه سودای انفجار دارد و مستعد قربانی گرفتن است. روزی روزگاری باید به این اصل ایمان بیاوریم که پیامدهای فقر در جنوب شهر گریبان‌گیر شمالی ترین ساکنان کلان‌شهر خواهد شد و آمار جرم و جنایت و بزهکاری نشان از همین برهان قاطع دارد. در حالی که حقوق کارمندان به نمایندگی از طبقه متوسط به 5میلیون تومان در ماه نمی‌رسد، خط فقر مرزهای ده و یازده‌میلیون تومانی را درنوردیده است.

 

تاکنون نظری برای این خبر ثبت نشده است!
ثبت نظر جدید
نام و نام خانوادگی  

آدرس ایمیل    

متن نظر  

کد امنیتی