[ فردا را به امروز می آوریم ]
  • آخرین شماره ۱۴۲۲
  • دوره جدید

تجویز نشاط برای آشوب‌های روان، روزنامه شیراز نوین

 سعیدرضا امیرآبادی - گروه گزارش
amirabadi_shznvn@yahoo.com

اشاره: 
بیماری‌های پنهان بن مایه‌های جوامع را تهدید می‌کنند. بانوی کهنسالی زیر لب با خودش حرف می‌زند و دیگر گوش شنوایی برای اطرافیانش ندارد. مرد جوانی پشت چراغ قرمز به آتش‌فشانی از خشم بدل شده و به دنبال بهانه ای است تا همه مشکلات و عقده‌هایش را بر سر کسی آوار کند. کودکی جرئت ندارد مراتب اعتراضاتش به بی حوصلگی‌های والدین را بیان کند و با ضمیر ناخودآگاهش عهد کرده تا روزی روزگاری همه بغض‌های فروخورده اش را بر سر فرزندش بریزد. بانوی خانه داری از سکوت‌های همیشگی همسرش به ستوه آمده و افسردگی سراپای وجودش را فرا گرفته و با ناامیدی به قفسه قرص‌های رنگارنگ پناه می‌برد. پیرمردی از بامدادان خمار تا غروب دلگیر روبه‌روی تلویزیون با همه اخبار بدش می‌نشیند و جواب تلفن هیچکس را نمی‌دهد. شاید این حکایت جامعه ای باشد که بحران‌های اقتصادی در آن به آشوب‌های روحی و روانی انجامیده است و کسی به قربانیان آن توجهی ندارد.
 هراس از برچسب روان‌پریشی
کارشناس مسئول سلامت روان معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شیراز در این زمینه می‌گوید: تنها ۳۰ درصد بیماران دارای اختلالات روانی به دنبال درمان می‌روند. سیمین تاج دهقانی در گفت‌وگو با شیرازنوین با بیان اینکه در ۴۰ درصد خانواده‌ها بستری کردن بیماران را مخفی کرده و ۵۰ درصد هم در برابر بستری کردن مقاومت می‌کنند، اظهار داشت: بررسی‌ها نشان داده‌ است که بزرگ‌ترین مانع بیماران برای بهره‌ مندی از خدمات درمانی و حمایت‌های اجتماعی، ترس از اَنگ خوردن است. او با تشریح پیامدهای اَنگ بیماری روانی اظهار داشت: شیوه نگرش افراد جامعه به بیماران روانی در بهره مندی از مزایای اجتماعی مانند یافتن شغل مناسب و انتخاب آزادانه همسر مؤثر است. همچنین اَنگ بیماری روانی سبب می‌شود که فرد موقعیت اجتماعی خود را از دست بدهد. این کارشناس ارشد حوزه سلامت روان با اشاره به اینکه بیماری‌های روانی به کاهش شدید کیفیت زندگی می‌انجامد، اظهار داشت: برخی از بیماری‌های روانی مانند افسردگی اگر در ابتدا درمان بشوند، تخریب کمتری در پی دارد. در غیر این صورت بیماری آنها شدت پیدا کرده و چه بسا که در آینده کنترل نشود.دهقانی در بخش دیگری از سخنانش با شیرازنوین به اثرات سوء مصرف مواد مخدر در میان جامعه پرداخته و می‌گوید: در بیشتر موارد ریشه اعتیاد، درمان نشدن ناراحتی‌های روانی است. همچنین ریشه بسیاری از طلاق‌ها، درمان نشدن اختلالات روانی درمان نشده در بین همسران می‌باشد. افرادی که نام بیماری روانی را یدک می‌کشند، چون فکر می‌کنند اختلال روانی در آنها یک نقص عمده است، عزت نفس پایینی پیدا می‌کنند. این مقام مسئول در ادامه می‌افزاید: بیماران مبتلا به اختلال روانی برای اجتناب از برچسب خوردن ‌از اجتماع دوری می‌کنند و ‌قدرت تطابق با محیط را پیدا نمی‌کنند که این موضوع بهبودی را به تأخیر می‌اندازد و این افراد فرصت‌ها را برای رشد در جامعه از دست می‌دهند.
 باورهای نادرست، سد راه درمان
متأسفانه یکی از باورهای غلط این است که بیماری‌های روانی علاج ناپذیرند؛ در صورتی که اختلال افسردگی اساسی ۶۵ تا ۷۰ درصد قابل درمان است. این کارشناس ارشد حوزه سلامت روان در ادامه با اشاره به اینکه تأخیر در درمان منجر به شدت گرفتن اختلال می‌شود، تصریح کرد: انگ ناشی از بیماری روانی، با افزایش بیکاری و افزایش مشکلات اقتصادی برای بیمار خانواده و اجتماع همراه است. دهقانی در ادامه با ارائه راهکاری در زمینه مقابله با اَنگ بیماری‌های روان‌پزشکی اظهار داشت: یک عنصر کلیدی در کاهش اَنگ مرتبط با مشکلات سلامت روان این است که افراد جامعه آگاهی بیشتری درمورد بیماری‌ها داشته باشند؛ به عبارتی سواد سلامت روان خود را بالا ببرند. آگاهی درمورد نشانه‌های مشکلات سلامت روان، روش‌های پیشگیری و درمان، چگونگی حمایت از دیگران در مشکلات و بحران‌‌ها جزئی از سواد سلامت روان است. همچنین صحبت کردن درمورد مشکلات سلامت روان و حمایت از افراد مبتلا به بیماری به اصلاح باورهای نادرست و نگرش‌های منفی کمک می‌کنند. این کارشناس ارشد حوزه سلامت روان در پایان خواستار راه اندازی پویش‌های آگاهی رسانی و تغییر نگرش درمورد مشکلات سلامت روان شد و اظهار داشت: لازم است باورهای نادرست درباره‌ بیماری‌های روان‌پزشکی با کمک پویش‌های گوناگون به چالش کشیده شود.
 کادر درمان دلبسته بیماران
شیوع گسترده بیماری کووید 19 یکی دیگر از عواملی بود که بیماری‌های روانی را در جهان تشدید کرد. متأسفانه کشور ما هم به دلیل واکسیناسیون دیرهنگام موج‌های متعددی را تجربه می‌کند و به موازت آن شاهد افزایش بیماری‌های روحی و روانی هستیم. یک مدیر بخش ICU کرونا در این رابطه گفت: استهلاک روحی و روانی درمانگران شاید از ابتلا به کرونا هم بدتر باشد. در این شرایط حتی میل به خودکشی در بین درمانگران افرایش پیدا کرده و امید به زندگی کاهش داشته است. علی‌ رضا صداقت اظهار کرد: در بسیاری موارد کادر درمان وابسته و دلبسته بیماران می‌شوند و دیدن مرگ‌های متعدد به فرسودگی روحی کادر درمان خواهد انجامید که اثرات آن تا سال‌های بسیار دور هم ادامه خواهد داشت. وی افزود: طبق آخرین آمار و نظرسنجی‌هایی که در کشاکش پیک سوم بیماری انجام شده، ۷۰ درصد از مردم ما تألمات روحی از کرونا را به شکل مستقیم دریافت کرده‌اند که این عدد، پس از تکرار پنج پیک به ۱۰۰ درصد رسیده است. ابتلا به بیماری‌های روحی ممکن است به امراض بسیار بد جسمی و روانی منجر شود. در این شرایط حتی میل به خودکشی در بین درمانگران افزایش پیدا کرده است که جای نگرانی دارد.
 افسردگی دروازه خودکشی
متأسفانه بسیاری از بیماری‌های روحی و روانی به خودکشی ختم می‌شوند و این مسئله اهمیت رسیدگی به بهداشت روان را که در جامعه امروز ما مغفول واقع شده، دوچندان خواهد کرد. میانگین خودکشی در جهان 10 نفر به ازای هر ۱۰۰هزار نفر است اما این آمار در دوره قبل از شیوع کرونا در حدود 4 نفر بود که باید دید پس از پشت سر گذاشتن مهیب‌ترین بیماری قرن به چه اندازه خواهد رسید. مدیرکل دفتر مشاوره و سلامت وزارت بهداشت در این رابطه گفت: میزان موارد خودکشی زنان نسبت به مردان بالاتر است. البته در زمینه فوت ناشی از خودکشی میزان فوت مردان نسبت به زنان آمار بالاتری را نشان می‌دهد. دکتر احمد با اشاره به کاهش دسترسی به روش‌‌های شایع خودکشی، تصریح کرد: هنوز نتوانستیم قرص برنج را از سوپری‌ها و عطاری‌‌ها جمع کنیم؛ در حالی که باید با کمک دستگاه قضایی و دستگاه‌های ذی ‌ربط نسبت به این امر اقدام شود. وی با تأکید بر حمایت اجتماعی و ارتقای نشاط اجتماعی در جامعه یادآور شد: ارتقای نشاط اجتماعی نیازمند شاخص‌های زیربنایی بوده و باید بر مبانی نشاط به‌ صورت علمی توجه شده و دسترسی به خدمات و مهارت زندگی ارتقا یابد.
 تجویز شادی برای انحطاط روانی
شادی و شاد بودن یکی از مهم‌ترین فاکتورهای سلامت روان است، اما به اعتقاد بسیاری از کارشناسان این حوزه به ویژه اهمیت آن در جوامع پرهیاهوی امروزی مورد غفلت قرار گرفته و به عبارتی کمرنگ و به یکی از مسائل پیچیده اجتماعی تبدیل شده است. به اعتقاد بسیاری از همین کارشناسان اجتماعی و حتی روان‌شناسان، شادی و شاد زیستن در جوامع امروزی به کنشی دور از دسترس یا حتی دست نیافتنی تبدیل شده است. روان شناسان مشکلات اقتصادی، مسائلی جدید همچون کرونا، آسیب‌های اجتماعی و تفاوت نسل‌ها و مباحثی اینچنینی را عمده‌ترین دلیل دورافتادگی جامعه امروز از مقوله شادی می‌دانند؛ مانند دکتر محمودرضا هاشم ورزی متخصص روان‌شناسی و کارشناس حوزه سلامت روان که معتقد است: از نظر علم روان‌شناسی، ۵۰ درصد شادی ریشه سرشتی و ذاتی دارد، حدود ۴۰ درصد شناختی است و حدود ۱۰ درصد نیز به مسائل پیرامونی و عوامل اجتماعی برمی‌گردد. وی حس خوب داشتن را جلوه ای از شادی و شادابی و یکی از جنبه‌های مهم سلامت روان می‌داند و می‌گوید: سلامت روان نیز یکی از ابعاد مهم وجودی انسان است؛ چراکه انسان یک موجود چهار بعدی شامل جسمی، روانی، اجتماعی و معنوی است. سلامت روان یعنی اینکه انسان خوشحال، شاداب و راضی زندگی کند. بنابراین شاد بودن یک حالت درونی است. هاشم ورزی با تأکید بر اهمیت و تأثیر نوع نگاه بر احساس خوب داشتن و شاد بودن، اضافه می‌کند: بررسی‌ها نشان می‌دهد که مردم جامعه امروزی نسبت به مردم ۵۰ سال قبل کمتر می‌خندند و کمتر شاد هستند. این روان شناس درباره چگونگی دستیابی به شادی هم می‌گوید: از منظر روان‌شناسی همه چیز انسان، ذهن انسان است. احساس عشق و تنفر، دوستی و دشمنی، عامل غم و شادی، موفقیت و شکست، سعادت و بدبختی، نیکی‌ها و بدی‌ها، سلامت و بیماری و... در ذهن انسان است. حس خوب داشتن و شاد بودن مانند بذری است که باید آن را در وجود خودمان یعنی در ذهن خود جست و جو کنیم.
 ایستادگی شادی علیه افسردگی
حال با مرور همه این‌ها یک پرسش مطرح می‌شود؛ آیا فقر و نداری و رشد شاخص فلاکت و واژه‌های سیاهی از این دست می‌تواند دستاویزی قانع کننده برای آشوب‌های روانی و انحطاط درونی باشد؟ آیا همه جوامع فقیر که تولید ناخالص آنها به سوی صفر میل کرده است، دل مرده و پریشان هستند؟ به طور حتم وضعیت اقتصادی ما ایرانیان در آینده نزدیک در شرایط مطلوبی قرار نخواهد گرفت و اگر همه تدابیر دولت کار و کرامت به ثمر بنشیند، قیمت‌ها برای مدتی آرام خواهند گرفت. به همین دلیل است که باید رویکردها را عوض کرد و با نگاهی نو به زندگی کوتاهی که از آن برخورداریم، نگریست. امروزه جامعه ایران بیش از همیشه به شادی و نشاط نیاز دارد. بیماری‌های خاموش بن مایه‌های جامعه ایران را تهدید می‌کنند.

 

تاکنون نظری برای این خبر ثبت نشده است!
ثبت نظر جدید
نام و نام خانوادگی  

آدرس ایمیل    

متن نظر  

کد امنیتی