[ فردا را به امروز می آوریم ]
  • آخرین شماره ۸۰۵
  • دوره جدید

گردشگری مذهبی در وادی السلام بزرگترین آرامستان جهان، روزنامه شیراز نوین

سیدمحی‌الدین حسینی ارسنجانی _ شیراز نوین 
یکی از جمله اماکن تاریخی و میراثی جهان اسلام قبرستان بزرگ وادی‌السلام است. مکانی عجیب با قابلیت‌های گردشگری مذهبی و تاریخی که از هر نظر حائز اهمیت است. وادی‌السلام قبرستانی بزرگ و تاریخی در شهر نجف عراق است که به سبب وجود احادیثی درباره فضیلت آن، برای شیعیان اهمیت مذهبی دارد. بنابر برخی روایات، این قبرستان محل رجعت بعضی از پیامبران و صالحان است و بنابر برخی دیگر، هر مؤمنی در هر جای دنیا که وفات کند، روح او به این مکان خواهد آمد. قرار گرفتن وادی‌السلام در شهر نجف که مرقد امام اول شیعیان، امام علی(ع) در آن قرار دارد، بر اهمیت آن افزوده است. زائران عتبات عالیات عراق، این قبرستان را نیز زیارت می‌کنند. مقبره‌های منسوب به هود و صالح از پیامبران پیشین و مقام‌هایی با نام برخی از امامان شیعه در این قبرستان وجود دارد. کلمه «‌وادی‌» در عربی به معنای سیل‌گاه و جایی است میان دو کوه و آبراهی که سیلاب در آن جاری می‌شود و اندک اندک در زمین فرو می‌رود. در فارسی، این کلمه را برای بیابان و صحرا به کار می‌برند و کلمه «‌السلام‌» نزد مسلمانان از نام‌های خدا و در عربی از جمله به معنای سلامت از آسیب و آفات ظاهری و باطنی است. کلینی (متوفی ۳۲۸ق) روایتی درباره این قبرستان از امام علی(ع) نقل کرده که در آن، از کلمه «‌وادی‌السلام‌» برای اشاره به آن استفاده شده است. برخی منابع درباره سبب نامگذاری قبرستان وادی‌السلام برآن‌اند که این نام را پیامبر اسلام‌(ص) و بلکه جبرئیل بر آن نهاده؛ به این معنا که مدفون در این قبرستان از محاسبه و عذاب عالم برزخ معاف و در سلامت است. جز کلمه «وادی‌‌السلام» در برخی روایات با عبارت «‌ظَهر الکوفَه‌» (پشت کوفه) به این قبرستان اشاره شده؛ مانند روایتی که مجلسی دوم از عیاشی نقل کرده است: «‌قال أمیر المؤمنین- صلوات اللّه علیه: أول بقعة عبد اللّه علیها ظهر الکوفة لما أمر اللّه الملائکة ان یسجدوا لآدم، سجدوا علی ظهر الکوفة. امیر مومنان‌(ع) فرمود: نخستین جایی [در زمین] که خدا را در آن عبادت کردند، پشت کوفه بود؛ وقتی که خداوند فرشتگان را امر به سجده بر آدم کرد، آنان در پشت کوفه سجده کردند.‌» وادی‌السلام در شهر نجف کشور عراق واقع است و از جنوب به مرقد امام علی(ع) و خیابان موسوم به علی‌بن‌ابی طالب و از شرق به جاده نجف - کربلا و از شمال به منطقه حی‌المهندسین و از سمت غرب به دریاچه «بحر النجف» می‌رسد. بنابر روایات دینی، پیشینه این قبرستان به پیش از اسلام می‌رسد؛ اما روایات تاریخی چندانی از وضعیت قبرستان در پیش از اسلام در دست نیست. با این حال، به نظر می‌رسد که این مکان از قدیم محل دفن مردگان بوده است. روایات دینی، تاریخ این مکان را تا زمان سجده فرشتگان بر آدم پیش برده‌اند؛ چنان که در روایتی منسوب به امام علی(ع)، وقتی خداوند فرشتگان را به سجده بر آدم(ع) امر کرد، آنان در همین مکان بر زمین سجده کردند. بنابر برخی روایات دینی دیگر، چند تن از پیامبران‌(ع) در وادی‌السلام دفن شده‌اند. به روایت مجلسی از عیاشی، این مکان، نمازگاه حضرت آدم‌(ع) و پیامبران پس از او بوده است. قبرستان وادی‌السلام از قدیم یکی از مکان‌های دیدنی و زیارتی کاروان‌های زائران ایرانی بوده؛ اما در سال‌های اخیر که کشور عراق در برخی ناامنی‌ها به سر می‌برد، غالب کاروان‌ها اعضای خود را رفتن به این مکان بازمی‌دارند؛ زیرا قبرستان به سبب وسعت بسیار و وجود مقبره‌های بلند و اتاق‌های قدیمی بسیار، ناامن به نظر می‌رسد. جدا از قبوری که در این قبرستان بزرگ موجود است، اماکنی نیز در آن ساخته‌اند که همواره در کانون توجه زائران شیعه قرار داشته است. همچنین بر فراز برخی قبور بزرگان، بناهایی ساخته شده که ارزش مذهبی، تاریخی و هنری دارند از جمله: مقبره هود و صالح که بنابر برخی روایات مرقد این دو پیامبر آسمانی نیز در این قبرستان واقع است. در وادی‌السلام دو مقبره منسوب به این دو پیامبر است. بر این دو مقبره، ابتدا به کوشش علامه بحرالعلوم گنبد و بنایی از گچ و سنگ ساخته شد و در  ۱۳۳۷ ق. بنای آن به همت یکی از نیکوکاران ایرانی تجدید و گنبد آن نیز کاشی‌کاری شد. در بخش شمالی وادی‌السلام جایی موسوم به مقام امام مهدی(ع) و امام صادق(ع) وجود دارد. در آنجا ساختمانی نسبتاً کهن با دو تابلو و گنبدی به رنگ آبی قرار دارد که مکان نماز آن دو امام را مشخص می‌کند. در داخل ساختمان چاهی است معروف به «‌بئر امام مهدی(ع)‌» و اطراف آن را چند قبر فرا گرفته است. می‌گویند امام مهدی(ع) را در این مکان مشاهده کرده‌اند. بنای این ساختمان به کوشش علامه بحرالعلوم برپا شده است. این بنا تا  ۱۳۱۰ ق باقی بود که در آن سال فردی به نام سیدمحمدخان آن را تجدید بنا کرد و اکنون به همان صورت باقی است. او همچنین گنبدی با کاشی‌های آبی رنگ بر این مقام احداث کرد. در داخل بنا، سنگی وجود دارد که زیارت حضرت حجت بر آن حک شده است. تاریخ کتابت این سنگ  ۱۲۰۰ ق است. از امام صادق(ع) نقل شده:
«هرکس حرم جدم را زیارت کرد، دو رکعت نماز بخواند و دوباره دو رکعت نماز دیگر و آنگاه دو رکعت دیگر بخواند. اولین آن بر در محل قبر امیر المؤمنین(ع) و دومین در محل رأس‌الحسین و سومین در محل منبر حضرت مهدی(ع).»
در داخل این مکان، مقام دیگری وجود دارد که به امام صادق(ع) منسوب است. از وجه تسمیه این مقام اطلاعی در دست نیست. حدود یک کیلومتری غرب حرم، کنار دریاچه «‌بحر النجف‌» به فاصله حدود  ۲۵۰ متر و کنار بقعه صافی صفا مسجد و مقامی به یاد بیتوته و نماز امام سجاد(ع) احداث شده است. این مسجد که ابعاد آن  ۱۸ * ۱۵ متر است، گنبد و دیوارهای کاشی‌کاری دارد و داخل آن محرابی به عنوان محل نماز امام سجاد تعبیه شده است. می‌گویند زمانی که ایشان برای زیارت امام علی(ع) به نجف آمد، در این مکان نماز گزارد و بیتوته کرد. در دوران صفویه، بنایی در این مکان ساختند که تاکنون پابرجاست. در پایان حکومت عثمانی‌ها، این بنا تعمیر شد و در محراب آن سنگ زیبایی قرار گرفت که حروف مقطعه روی آن نقش بسته است. البته معنای آن برای کسی روشن نیست. بسیاری از مشاهیر دینی، سیاسی و اجتماعی شیعه به وصیت خود یا به خواست نزدیکانشان، در این قبرستان دفن شده‌اند که به ظاهر، انگیزه آنان بیشتر همجواری با مرقد امام اول شیعیان بوده است. برخی از مشاهیر شیعه مدفون در این قبرستان عبارت‌اند از: سیدجمال‌الدین گلپایگانی، سیدمحمدباقر صدر، سیدجمال‌الدین اَفجِه‌ای، سیدعلی قاضی طباطبایی، رئیس‌علی دلواری، محمدحسین کاشف الغطاء، محمدرضا تنکابنی، سیدمحمدباقر حکیم و... توصیه می‌شود در سفر به عراق و زیارت عتبات عالیات، دیدن و رفتن به وادی‌السلام را فراموش نکنید.

 

تاکنون نظری برای این خبر ثبت نشده است!
ثبت نظر جدید
نام و نام خانوادگی  

آدرس ایمیل    

متن نظر  

کد امنیتی