[ فردا را به امروز می آوریم ]
  • آخرین شماره ۱۴۲۶
  • دوره جدید

دریای خزر و کشتی به‌گل‌نشسته گردشگری آن ، روزنامه شیراز نوین

شیرازنوین- سید محی الدین حسینی ارسنجانی

Arsanjani.moiin@gmail.com

گردشگری دریایی در ایران رونق چندانی ندارد. حال آنکه ایران برخوردار از سواحل دریایی زیبا در شمال و جنوب است. به عنوان نمونه، کشتی گردشگری در دریاچه خزر که یکی از بزرگ‌ترین دریاچه‌های جهان و مهم‌ترین دریاچه ایران است و در شمال کشورمان واقع شده، به گل نشسته است! دریاچه‌ای که با کشورهای روسیه، ترکمنستان، قزاقستان و آذربایجان همسایه است و می‌تواند به رونق صنعت گردشگری بین ایران و سایر کشورهای همسایه این دریاچه کمک کند. این دریای بسته باقیمانده‌ای از دریای قدیمی پاراتِتیس است که بر پایه پژوهش‌های زمین‌شناسان روسی، حدود 11هزار سال پیش، پس از جدایش دریاهای سیاه و مدیترانه، مستقل شده است.
نام رسمی این دریاچه در زبان فارسی «دریای خزر» است؛ ولی همان گونه که در مورد بسیاری دیگر از عوارض جغرافیایی جهان رایج است، برای دریای خزر نیز نام‌های متفاوتی در زبان‌های مختلف استفاده شده است. در زمان قدیم نام این دریاچه از نام اقوامی که در ساحل آن زندگی می‌کردند همچون طبرستانی‌ها، گرگانی‌ها یا هیرکانی‌ها گرفته شده و دریای هیرکانی، دریای طبرستان یا دریای تپوران، دریای گیلان، دریای دیلم، دریای آلبانی (در قفقاز) و دریای کاسپی خوانده شده است. خزر نام قومی بوده است که در شمال غربی دریای خزر و میان دریای خزر و دریای سیاه سکونت داشتند و پیرو دین یهود بوده‌اند. بنای استحکامات بزرگی چون شهر دربند یا باب الابواب در شمال قفقاز در عهد ساسانیان که برای جلوگیری از حملات قوم خزر صورت گرفت، هنوز پابرجاست. این دریاچه با مساحت حدود 436هزار کیلومتر مربع، 1200کیلومتر طول و 220 تا 550کیلومتر عرض دارد و حجم آب آن بیش از 77هزار کیلومتر مکعب است. عمق این دریاچه در بخش شمالی 10 تا 12متر و در بخش میانی تا 770متر است و عمیق‌ترین نقطه آن در بخش جنوبی تا 1000متر نیز می‌رسد. بیش از دو سوم حجم آب دریای خزر در بخش جنوبی است و نزدیک به یک سوم در بخش مرکزی و فقط حدود یک دهم درصد به بخش شمالی تعلق دارد. این دریاچه از طریق رود ولگا و کانال ولگا- دن که مجهز به حوضچه‌های تنظیم سطح آب و برقراری هم‌ترازی آب است، به طور غیرمستقیم با دریای بالتیک و دریای سیاه ارتباط دارد. بخش شمالی خزر شیب بسیار ملایمی دارد و بخش میانی و جنوبی آن با یک برجستگی زیرآبی به نام برجستگی سرت، در حدفاصل دماغه باکو و خلیج قره بغار (ترکمنستان) با امتداد شمال غربی- جنوب شرقی، از یکدیگر جدا می‌شوند. این برجستگی ادامه کوه‌های قفقاز است و عمق آب روی آن از 200متر تجاوز نمی‌کند. این برجستگی مانع جریان آب در سطح دریاچه نمی‌شود. دمای آب دریاچه در تابستان تقریباً در همه جا برابر است؛ ولی در زمستان بخش شمالی آن حداقل چهار ماه از سال دمای زیر صفر دارد و یخبندان است، در صورتی که در جنوب آن هیچ گاه یخبندان صورت نمی‌گیرد. آب دریاچه خزر از نوع ترکیبات دارای کلسیم، منیزیم و سولفات است و میزان نمک‌های محلول آن بین 12 تا 13گرم در لیتر است که به تقریب یک سوم شوری آب دریاهای آزاد و اقیانوس‌هاست. شیرین‌ترین بخش آب دریاچه مربوط به نواحی نزدیک به مصب رودخانه ولگا و شورترین بخش آن مربوط به خلیج قره بغاز است که در آن تبخیر بیش از ورودی آب به دریاچه است.
از منابع مهم این دریا(چه) ذخایر نفت و گاز موجود در زیر بستر دریا و همچنین انواع ماهیان خاویاری را می‌توان نام برد. طول ساحل دریا در استان گیلان به 220کیلومتر می‌رسد و شهرهای رودسر، چابکسر، کلاچای، کیاشهر، بندر انزلی و آستارا در کنار دریا قرار دارند. سواحل جنوبی و شرقی دریای خزر بر خلاف سواحل شمالی آن، هیچگاه دوره یخبندان ندارد؛ لذا پیوسته شرایط جلب توریست داشته و آماده انجام همه گونه ورزش‌های آبی است. 
خلیج گرگان به همراه شبه جزیره میانكاله به عنوان پناهگاه حیات وحش به علت داشتن اهمیت زیستی زیاد، از یكی از ذخیره‌گاه‌های زیست كره در جهان به ثبت رسیده است. جزیره آشور ده نیز یكی از مكان‌های مهم جلب توریست ساحل شنی خزر است. ضمناً آشوره نیز یكی از مهم‌ترین مراكز خاویاری شمال كشور نیز هست. استان مازندران که از استان‌های حاشیه دریای خزر است، از ویژگی‌های طبیعی تاریخی و فرهنگی ویژه‌ای برخوردار بوده، دماوند، جنگل‌های بستانی هیلکانی، آیین‌ها و جشن‌ها و باورهای مردم ساحل زیبای کرانه جنوبی خزر و مهمان‌نوازی مازنی‌ها برای علاقه‌مندان به توریسم، به ویژه گردشگران خارجی و همسایه شمالی با ایران قابل توجه است.
راه‌اندازی خطوط پروازی مازندران و آستاراخان، تحولی در گردشگری این دو استان است و برای دست‌‌یابی به بازار هدف دوطرفه استفاده از رسانه‌های مشترک گره‌گشا خواهد بود.برگزاری هفته‌های فرهنگی و اجرای جشنواره‌های گوناگون در کشور ایران و سایر کشورهای همسایه دریای خزر، بهانه خوبی برای معرفی صنایع دستی و هنرهای سنتی، تجربیات طرفین در زمینه معماری، بافت‌های تاریخی و مرمت بناها می‌تواند به گسترش این روابط کمک کند. آستاراخان و مازندران دارای جاذبه‌های ناشناخته‌ای هستند که می‌تواند از بازار گردشگری تهران و مسکو هم پیشی بگیرد و این مهم نیز در گرو گسترش روابط بخش خصوصی دو کشور است. در هر دو کشور گردشگری پیشرفته است. مسکو و سنپترزبورگ روسیه و تهران و شهرهای اصلی در ایران به عنوان گردشگرپذیرترین مناطق شناخته شده است. آستراخان دارای مکان‌های ورزشی مناسب است و پتانسیل ورزشی خوبی دارد.
گاهی برایمان اتفاق افتاده است که دلمان بخواهد فقط لبه مرزی دریای خزر را درنوردیم. این ساحل بسیار زیبا، تشنگی سیراب نشده‌ای به انسان می بخشد. 
بخشی از فرصت‌ها، قابلیت‌ها و جاذبه‌های گردشگری خطه خزر 
ساحل خزر، شامل دو استان ساحلی گیلان مرکز استان رشت و مازندران مرکز استان ساری، به‌خاطر وجود جنگل‌های انبوه و کشت وسیع برنج تضاد چشمگیری در مقایسه با فلات خشک داخلی ایران به‌وجود آورده است. در ایام تعطیلات، ساحل خزر در بین ایرانیان مقصد پرطرفداری برای سفر به شمار می‌آید. اما از منظر بین‌المللی مکان‌های دیدنی کمتری نسبت به سایر نواحی کشور دارد. چندین جاده‌ اصلی، تهران را به ساحل خزر متصل می‌کنند که همه‌ آن‌ها از بین مناظر بسیار زیبا، از میان کو‌ه‌ها یا از نزدیکی رودخانه‌ها می‌گذرند. رشت بزرگترین محل سکونت اهالی خزر است و در بخش جنوبی دریای خزر قرار دارد که شامل چندین مکان دیدنی، موزه‌ جالب توجه و بازاری روباز است. به فاصله‌ یک ساعت رانندگی از رشت، شهر تاریخی ماسوله قرار دارد که در فهرست آثار جهانی یونسکو به ثبت رسیده است. خانه‌های این شهر در سراشیبی صخره بنا شده‌اند و بام خانه‌ها مشخصاً قابل تشخیص از خیابان‌ها نیست. دو مورد از سودآورترین صنایع ایران یعنی تولید خاویار و ابریشم در بندر خزر، بندر انزلی، اجرا می‌شوند. تالاب انزلی، به خاطر وجود تنوع فراوان در گیاهان و جانوران و زندگی آبزیان، زیبایی منحصر به فردی به این منطقه بخشیده است که فرصت مناسبی برای سفر کوتاهی با قایق برای گردشگران فراهم کرده است. 
در هر حال وظیفه مسئولان عالی گردشگری و اقتصادی و سیاسی کشور است تا با تلاش و رایزنی‌های خود، زمینه‌های رونق گردشگری دریایی شمال ایران را فراهم آورده و کشتی به گل نشسته گردشگری در دریای زیبای خزر را از این وضعیت ناگوار درآورند.

تاکنون نظری برای این خبر ثبت نشده است!
ثبت نظر جدید
نام و نام خانوادگی  

آدرس ایمیل    

متن نظر  

کد امنیتی