[ فردا را به امروز می آوریم ]
  • آخرین شماره ۱۰۵۳
  • دوره جدید

دگردیـــسی مدیـــوم‌ها، روزنامه شیراز نوین

شیرازنوین- سعید رضا امیر آبادی

amirabadi_shznvn@yahoo.com

«مدیوم‌های ارتباطی» یا به عبارت ساده‌تر «واسطه های ارتباطی»، همواره مورد توجه انسان‌ها بوده‌اند و بشر به فراخور دوران و امکاناتی که در اختیار داشته، به بهره‌برداری از آنها اقدام کرده است. در روزگاری نه چندان دور، سرخپوستان در مقام ساکنان بومی و مالکان اولیه ایالات متحده، از دود به عنوان وسیله انتقال پیام و داده استفاده می‌کردند. با گذشت دوران و تولد تکنولوژی امواج رادیویی، دگردیسی عظیمی را در شیوه‌های کسب دیتا به وجود آورد. بدین گونه که انسان مشتاق اطلاعات در جای‌جای زندگی روزمره، این وسیله را در مکان زندگی خود تعبیه کرده و نشانه‌ای از تجدد و دستمایه‌ای برای فخرفروشی به حساب می‌آمد. در همین ایران قدیم با فراگیرشدن رادیو در خانواده‌‌ها، تحولات شگرفی به وجود آمد و به عنوان یکی از منابع دانا و قابل اطمینان معرفی شد. مردان خانواده شب‌ها به نوبت روی بام رفته و آنتن آن را در مسیرهای مختلف می‌چرخاندند و به امید شنیدن کلمه‌ای از آن دلخوش بودند. در شب بعدی، نوبت مرد دیگری از خانواده بود تا جای او را بر بام خانه بگیرد و به دنبال امواج نامرئی رادیو در پهنه آسمان بگردد. با گذشت ایام و تولد مدیوم‌های نوین، هنوز هم در میان بسیاری از افراد، رادیو جایگاه خود را از دست نداده و به عنوان مونس تنهایی‌شان برشمرده می‌شود. اما بدون شک، گناه از دست رفتن مخاطبان میلیونی امواج رادیو بر گردن مدیوم صدا و تصویر است. پس از مدت کوتاهی، تلاش محققان به نتیجه رسید و مدیومی پرقدرت پا به عرصه وجود گذاشت. اگرچه این رسانه فراجمعی تحولات زیادی را از تلویزیون‌های زیبا و چوبی مبله به سوی ال ای دی‌های منحنی پیمود و کیفیت آن دچار دگرگونی‌های بسیاری شد، اما در کلیت ماجرا تغییری به وجود نیامد و تلویزیون بر همان مبنا و اصول اولیه بر عملکرد خویش ادامه می‌دهد. میزان جذابیت این رسانه جمعی آنچنان گیرا و پرشور بود که کسی گمان نمی‌کرد رقیبی برای آن عرض اندام کند و تا پایان حیات بشری، این مدیوم به کار خویش ادامه خواهد داد. میزان فخرفروشی بشر بر تلویزیون تا جایی پیش رفت که پیام‌‌های صوتی و تصویری متعددی از سوی مراکز تحقیقاتی فضایی به سمت کرانه آسمان‌ها ارسال شد؛ به امید آن که موجودات فرازمینی توان فرستندگی و گیرندگی آن را با گذشت ایام کسب کرده باشند و بدین وسیله، بتوان پلی جادویی میان زمین و فضا احداث کرد و مسیر تکامل را با استفاده از هوش فرازمینی با سرعت بیشتری پیمود. اما از آنجایی که میل به پیشرفت و سودای تکامل نزد انسان سیری‌ناپذیر است، رقیبی قدرتمند و پویا، طمع تبدیل شدن به مدیوم اول رسانه‌ای را در سر می‌پروراند و به صورت نرم، خزنده و زیرپوستی در حال ازدیاد قلمرو است. سخن از فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی با همه زیرمجموعه‌های متنوعش است. درگستره ارتباطی فضای مجازی، این قابلیت وجود دارد که همه انسان‌ها با پرداخت هزینه اندکی به تبادل نظر و گفتگوهای دوستانه و کاری پرداخته و به سادگی، از امکانات گسترده آن برخوردار شوند. تجربه نشان داده است که در دنیای امروز، فضای مجازی قدرت سرنگونی حکومت‌ها را دارد و ملت‌هایی که از ظلم و جور و خفقان حکومت‌های استبدادی و دیکتاتوری به تنگ آمده‌‌اند، با توسل به فضای مجازی، اقدام به دادخواهی و سرنگونی مستکبران کنند. یکی دیگر از نکات مثبت فضای مجازی نسبت به تلویزیون که در فراگیری آن نقش عمده‌ای ایفا کرد، به سهولتِ دسترسی آن بازمی‌گردد. امروزه، تنوع و گستردگی گوشی‌ها و تبلت‌های هوشمند تا جایی پیش رفته است که به عنوان یکی از وسایل شخصی انسان که در هیچ برهه‌ای از شبانه‌روز او را رها نمی‌کند، شناخته می‌شود. طبق آمارهای رسمی ارائه شده، هر کاربر در سال 2009 به طور متوسط روزانه 48دقیقه از فضای مجازی و اینترنت استفاده می‌کرد. این در حالی است که در همان سال، متوسط تماشای تلویزیون بیش از سه ساعت در روز بود. روند گسترش کاربران مجازی در طی سالیان گذشته، همواره سراشیبی صعودی را تجربه کرده است و چنان که آمارها نشان می‌دهد، در طی هر سال به طور متوسط چهار دقیقه به میزان استفاده افراد از اینترنت افزوده شده و مدیوم تلویزیون در کمال ناباوری، رشد منفی را تجربه کرده است. در همین راستا و با مطالعه آمار و ارقام قبلی، می‌توان پیش‌بینی کرد که در سال 2020 یا حتی زودتر از آن، آمار کاربران اینترنتی از تماشاگران تلویزیونی افزایش یافته و مدیوم تلویزیون با گذشت ایام به خاطره‌ها بپیوندد. البته در کشور ما با توجه به قیمت گزاف اینترنت نسبت به سایر کشورهای پیشرفته جهان، روند بازنشستگی تلویزیون با سرعت کمتری به پیش خواهد رفت؛ اما با نگاهی به واقعیت‌های پیرامون و آمارهای جهانی، روند ریزش مخاطبان تلویزیون حتمی به نظر می‌رسد. اما بیایید نگاه کلان‌تری به عرصه مدیوم‌ها داشته باشیم. با عبور از عصر ارتباطی به وسیله دود، مورس، تلگراف، رادیو، تلویزیون و رسیدن به دوران تاجگذاری فضای مجازی و اینترنت در میان انسان‌ها، می‌توان با اطمینان این ادعا را مطرح کرد که بشر هیچگاه در استفاده از یک مدیوم وفادار نبوده است و مقدار قدرت مدیوم‌ها، هرچند در بازه زمانی عمرشان مؤثر باشد، تحت هیچ شرایطی به پایداری ابدی آنها نخواهد انجامید. به طور حتم، مدیومی که توان جایگزینی فضای مجازی را داشته باشد، در ذهن انسان عامی کنونی متبادر نمی‌شود. اما در آینده‌ای که شاید چندان دور نباشد و به عمر میانسالان کنونی قد بدهد، شاهد مدیومی ناشناخته، شگفت‌انگیز و پرجاذبه خواهیم بود. اما نکته نگران کننده این است که مدیوم‌های پیش‌رو تا چه اندازه انسان را تنهاتر از برهه فعلی می‌کنند؛ چراکه شبکه‌های مجازی کنونی توانسته‌اند با از میان برداشتن فاصله‌ها، افرادی را که دور از یکدیگر هستند به یکدیگر نزدیک کرده و خانواده‌هایی را که در مجاورت یکدیگر زندگی می‌کنند، از هم دور کنند. آشکار است که فرهنگ بهره‌برداری از مدیوم‌ها به اندازه پیشرفت تکنولوژیکی آنها به تکامل نرسیده است و هنوز بسیاری از افراد جامعه، در مسیرهای ناصواب از آن بهره‌برداری می‌کنند. 

تاکنون نظری برای این خبر ثبت نشده است!
ثبت نظر جدید
نام و نام خانوادگی  

آدرس ایمیل    

متن نظر  

کد امنیتی