[ فردا را به امروز می آوریم ]
  • آخرین شماره ۸۶۵
  • دوره جدید

نکاتی درباره فناوری اطلاعات و سیستم‌های آموزشی، روزنامه شیراز نوین

امروزه استفاده از رایانه زندگی بشر را در تمامی وجوه دگرگون ساخته است. مطالعات انجام شده در ارتباط با برنامه‌های توسعه اغلب کشورها نشان دهنده محوری بودن نقش فناوری اطلاعات و ارتباطات در این گونه برنامه هاست. فناوری اطلاعات و ارتباطات را می‌توان به عنوان ابزاری نیرومند برای ارتقای کیفیت و کارایی آموزش مورد استفاده قرار داد. به گونه ای که شیوه سنتی آموزش را دستخوش تغییر قرار داده و دیگر نیازی به حضور فیزیکی در کلاس های درس نباشد. انفورماتیک، تله ماتیک ارتباط راه دور به کمک رایانه و مخابرات، مجموعه‌ای را پدید آورده که منشأ انقلاب سوم بر پایه صنعت اطلاع رسانی شده است. انقلابی که محور آن دسترسی به اطلاعات، جست و جو و بازیابی اطلاعات در مدت زمان محدود و هزینه معقول است و نهایتاً موجبات تحقق دهکده جهانی و جامعه اطلاعاتی را پدید می‌آورد.
تعاریف متعددی از جامعه اطلاعاتی ارائه شده است ولی محوریت چنین جامعه ای، اطلاعات و تولید ارزش های اطلاعاتی است نه تولید ارزش های مادی. فناوری اطلاعات و ارتباطات و نقش آن در آموزش فناوری اطلاعات، زیست شناسی و ژنتیک ملکولی و فناوری نانو، امروزه به عنوان مؤلفه‌های انقلاب علمی صنعتی سوم محسوب می شوند. فناوری اطلاعات شاخه‌ای از فناوری است که با استفاده ازسخت افزار، نرم افزار و شبکه افزار، مطالعه و کاربرد داده و پردازش آن درزمینه‌های ذخیره، ویرایش، انتقال، مدیریت، جا به جایی، مبادله، کنترل، سوییچینگ و... را امکان پذیر می سازد. فناوری اطلاعات وارتباطات خود به تنهایی نقش مهمی را در توسعه جوامع ایفا می‌کند. آموزش، تجربه‌ای است مبتنی بر یادگیری که به منظور ایجاد تغییرات نسبتاً ماندگار در فرد صورت می‌گیرد. یادگیری، به عنوان یکی از نیازمندی‌های اساسی انسان، تحت تأثیر روش‌های نوین ناشی از کاربرد فناوری اطلاعات قرار گرفته است.
کلاس مجازی یکی از محصولات فناوری اطلاعات و ارتباطات در زمینه آموزش است. در این روش، آموزش‌های مورد نظر در مکانی مشخص ارائه و سپس با بهره برداری از روش‌های انتقال همزمان یا ناهمزمان به مکان دیگر منتقل می‌شود. برخی از دلایل توجه به کلاس مجازی در اجرای سیاست‌های آموزشی عبارت‌اند از: عدم نیاز به جابه جایی استادان، معلمان و مربیان از یک منطقه به منطقه دیگر و امکان بهره گیری از اساتید به نام بدون توجه به موقعیت مکانی کاهش هزینه لجستیکی حذف تأثیر منفی عواملی همچون دوری، وضعیت بد جغرافیایی و امنیت کم افزایش کیفیت آموزش از طریق بهره‌مندی از اساتید، معلمان و مربیان با سابقه و مجرب مناطق دیگر. تاکنون برای استفاده از این فناوری در آموزش، گام‌های مختلفی برداشته شده که نتایج آن به صورت نرم افزار، برنامه‌های تحت وب و... در اختیار کاربران قرار گرفته است. از نرم افزار‌های ارائه شده می‌توان به نرم افزار Autherware از شرکت Macro media اشاره کرد. سیستم های آموزش از راه دور به دو دسته آموزش همزمان و غیرهمزمان تقسیم می‌شود.
(الف) سیست‌مهای آموزش همزمان این روش شامل یکی از حالت‌های ذیل است: کنفرانس ویدئویی دو طرفه در این روش، استاد و دانشجو همدیگر را می‌بینند و می‌توانند با همدیگر به گفت و گو بپردازند. در چنین حالتی، به پهنای باند زیادی برای انتقال صوت و تصویر نیاز است. هر چند با استفاده از فنون فشرده سازی صوت و تصویر، همچونMPEG۴، می‌توان پهنای باند را تا حدود ۲۵۶کیلوبیت بر ثانیه کاهش داد. این نوع آموزش، همان دیدگاه سنتی آموزش است که معلم در سر کلاس حضور دارد. تنها تفاوت این سیستم با سیستم قدیمی آموزش، عدم نیاز به حضور فیزیکی استاد در کلاس درس است.
کنفرانس صوتی دوطرفه برخلاف کنفرانس ویدیویی، استفاده از صوت به همراه تصاویر جانبی برای آموزش از راه دور، کارایی بیشتر دارد. چراکه توجه دانشجو بیش از آنکه به معلم جلب شود، محتوای درس را تحت الشعاع قرار می دهد. در این سیستم، استاد و دانشجویان تصویر را نمی‌بیند، آنها فقط اسلایدها را دیده و صدای همدیگر را می‌شنوند. در این سیستم، به پهنای باند کمی حدود ۳۳کیلوبیت بر ثانیه از هرطرف مورد نیاز است که با دوخط تلفن نیز در دسترس قرار می‌گیرد. لذا هزینه این روش از حالت قبل کمتر است. روش دیداری شنیداری در این شیوه از ترکیب دور روش قبل استفاده می‌شود: هرگاه استاد اسلاید ندارد، تصویر او نمایش داده می‌شود و هرگاه مطلبی با اسلاید بیان می‌شود، فقط اسلاید و صدای او دیده و شنیده می‌شود. صدا و تصویر دانشجویان نیز با نظر استاد نمایش داده می‌شوند. این روش بسیار مناسب است و از قابلیت‌های دو شیوه قبل به نحو احسن بهره می‌گیرد. هر چند از پهنای باند به صورت مناسب استفاده نمی‌شود.
(ب) سیستم های آموزشی ناهمزمان. در این شیوه، دروس آموزشی از قبل تهیه و به گونه‌ای ذخیره می‌شود و دانشجویان می‌توانند به آن گوش دهند. این حالت از یادگیری نیز با روش های گوناگون قابل اجراست:
استفاده ازضبط ویدئویی از روش های قدیمی آموزش از راه دور محسوب می شود. در این حالت، کلاس درس استاد با استفاده از نوارهای ویدیویی یاCDهای صوتی تصویری ضبط شده و در اختیار آنان قرار می‌گیرد. هزینه این روش بسیارکم است و به تدریس و تکثیر محدود می‌شود. استفاده از CDهای آموزشی در این روش، از برنامه‌های کامپیوتری برای فهم درس و شبیه سازی محیط آزمایشگاهی استفاده می‌شود. هزینه این روش نیز کم است اما به نسبت ضبط ویدئویی هزینه بیشتری دارد. استفاده از پخش وبی (webCasting) استفاده از وب در آموزش از راه دور، یکی از ابزارهای مؤثر آموزشی به شمار می آید که قادر است تمام محیط های متنی، صوتی و ویدئویی را ترکیب کند.
روش های مختلفی برای توسعه برنامه‌های کاربردی تحت وب وجود دارد از جمله می توان به ASP،JSP،CGI،ISAPI و ActiveX اشاره کرد. دراین شیوه، درس با روش های مختلف برنامه نویسی، روی یک سایت قرار می گیرد و دانشجویان با استفاده از خطوط اینترنت، درس مورد نظرشان را یاد میگیرند. با توجه به روش مورد استفاده، پهنای باند مورد نیاز نیز متفاوت خواهد بود. در این روش، به نحو احسن از فناوری اطلاعات استفاده می شود و امکان استفاده از استاد در همه زمان ها، وابستگی زمانی و مکانی استفاده از کلاس را از بین می برد. هزینه این روش بیش از دو روش گذشته است، اما حسن آن این است که دانشجویان هرجا و هرزمان می‌توانند از آن استفاده کنند. بستر ارتباطی، محیطی است که درآن داده‌ها بین دونقطه منتقل می‌شوند که در حالت کلی به سه دسته Circuit Switch و Packet Switch و Leased line تقسیم می‌شود. برای انتقال صوت و تصویر می‌توان از هر سه نوع خط ارتباطی استفاده کرد. در انتخاب خطوط باید پارامترها و مشخصات آن خط را در نظر گرفت.
بستر ارتباطی بر اساس حداقل نیاز انتخاب می‌شود. این بستر می‌تواند خطوط اجاره‌ای مخابرات، اتصال ماهواره به اینترنت شکل۱، استفاده از VSAT و حتی خطوط تلفن باشد. تقریباً در تمام روش های مجازی، اتاقی برای تدریس با امکانات زیر مورد نیاز است: عایق های صوتی دوربین فیلم برداری وایت برد الکترونیکی یا معمولی میکروفون ادوات ضبط دیجیتالی درس. کلاس اتاق دانشجویان برای پخش وبی، وجود یک رایانه متصل به اینترنت کافی است تا دانشجویان در هر زمان یا مکانی از آموزش استفاده کنند اما در روش های همزمان، اتاق دانشجویان باید به امکانات زیر مجهز باشد: میکروفون حداقل یک عدد و حداکثر به تعداد دانشجویان بلندگو حداقل یک عدد یک PC Projector یا یک کامپیوتر به ازای هردانشجو یک کامپیوتر یک دوربین فیلمبرداری وایت برد الکترونیکی یا معمولی.امنیت شبکه‌های رایانه ای به سرعت در حال گسترش هستند به گونه ای که اگر در سال ۱۹۸۶ فقط تعداد معدودی از رایانه‌ها در یک مرکز کوچک به یکدیگر متصل می‌شدند، در سال ۱۹۹۷ بیش از ۱۶میلیون رایانه در ۸۵کشور جهان به شبکه اینترنت متصل شده و هر ده ماه این رقم دو برابر می‌شود.
این گونه شبکه‌ها علاوه بر مزایا، معایبی نیز دارند. به عبارت بهتر، چون اطلاعات در شبکه‌های کامپیوتری درمحیط انتقال به اشتراک گذاشته می‌شود و امکان استفاده بالقوه آن برای دیگران نیز مهیا خواهد شد، این موضوع درسیستم‌های امنیتی تجاری خطر بزرگی است اما درآموزش الکترونیکی خطرهای دیگری نیز وجود دارد و آن اینکه یک اخلالگر می تواند اقدامات ذیل را انجام دهد: تغییر محتوا، از کار انداختن سرویس برای اجتناب از موارد یاد شده، باید تمهیداتی در نظر گرفته شود که از مهمترین راهکارهای آن می‌توان به روش رمزنگاری داده‌ها و احراز هویت و استفاده از خطوط اختصاصی اشاره کرد. نتیجه گیری فناوری اطلاعات و ارتباطات و حرکت از جوامع سنتی به جوامع اطلاعاتی، تمامی ابعاد نیازمندی های بشری را تحت تأثیر قرار داده است. روش های آموزشی نیز تابع چنین تغییر و تحولاتی بوده اند. مسلماً بهره گیری از آموزش مجازی با استفاده از روش های جدید، موجبات کارایی و اثربخشی بیش از پیش نظام های آموزشی در جوامع بشری را فراهم می‌نماید. در کشور ما نیز برنامه ریزی به منظور بهره گیری از چنین روش هایی در اجرای آموزش ها، اعم از آموزش های مدرسه ای، حرف های و تخصصی ضروری است. استفاده از چنین فنونی، امکان افزایش کیفیت و بهره وری آموزشی در کلیه سازمان ها را پدید می‌آورد.
• نجمه رحیمی؛ کارشناسی ارشد مهندسی برق گرایش مخابرات؛ آموزگار دبستان شهید شریف اشراف، ناحیه یک شیراز

تاکنون نظری برای این خبر ثبت نشده است!
ثبت نظر جدید
نام و نام خانوادگی  

آدرس ایمیل    

متن نظر  

کد امنیتی