[ فردا را به امروز می آوریم ]
  • آخرین شماره ۷۸۲
  • دوره جدید

فرهنگ پارس و زوایای کمتر شناخته شده‌ آن، روزنامه شیراز نوین

اَبش خاتون، تنها زن فرمانروای فارس

اَبش خاتون دختر اتابک سعدبن ابوبکر بن سعد زنگی و ترکان خاتون، ملکه ایران در قرن هفتم قمری بود و تنها فرمانروای زن استان فارس است که از سوی ایلخان مغول، اتابک شیراز بوده است. هلاکوخان مغول وی را به همسری پسر خود منکوتیمور درآورد و فارس به طور رسمی ضمیمهٔ دولت ایلخانان گردید. وی در سال ۶۸۵ قمری به دلیل بیماری از دنیا رفت. وی را همانند مغولان با ظرف‌های سیمین و زرین پر از باده در چرنداب تبریز دفن کرند. اما پس از مدتی دخترش جنازه وی را از تبریز به شیراز آورد و در رباط اَبش به خاک سپرد. ابش خاتون آخرین اتابک از اتابکان فارس و دختر ترکان خاتون (همسر سعد بن ابوبکر) بود. پس از مرگ پسرش در سال ۶۶۰ هجری ترکان خاتون کارها را زیر نظر داشت و داماد خود را یعنی محمد بن سلغور را که نوادهٔ سعد بن زنگی بود به امارت برداشت؛ اما چندی بعد او را به اتهام افراط در ظلم و عیاشی در رمضان ۶۶۱ هجری معزول کرد و به اردوی خان مغول روانه داشت. بعد از او هم برادرش سلجوق شاه بن سنقر را که در زندان بود بیرون آورد و به امارت نشاند. اما سلجوق شاه که از تسلط ترکان خاتون بر کارها، نگرانی و ناخرسندی داشت وی را کشت و داعیهٔ استقلال یافت. با این حال، در جنگی که برای دفع او و انتقام خون ترکان خاتون بر ضد او و تا حدی به اصرار اتابک یزد که به خونخواهی خواهر خود ترکان خاتون برخاسته بود درگرفت، در سال ۶۶۲ هجری شکست خورد و به قتل رسید.پس از مرگ سلجوق شاه فرمانروایی ابش خاتون چندان طولی نکشید و هلاکوخان او را نامزد پسر خود، منگوتیمور کرد و با عزیمت او از شیراز در سال ۶۶۳ هجری حکومت اتابکان سلغری در فارس خاتمه یافت و آن سرزمین به دست امرای مغول و کسانی که مالیان آن را به مقاطعه می‌گرفتند افتاد و بازگشت ابش خاتون و بعدها دخترش کردوجین ۶۹۰ هجری به حکومت فارس دیگر ادامه حکومت اتابکان به شمار نمی‌آید. وی در زمان حکومتش با استفاده از روابطی که داشت توانست شیراز را از حمله مغول در امان نگه دارد و آبادانی این شهر توانست بسیاری از هنرمندان را به شیراز جلب کند که بعدها مکتب شیراز این مهاجرت شکل و رونق گرفت.مقبره اَبش خاتون در تاریخ ۱۵دی ۱۳۱۰ با شماره ثبت ۷۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. در ضمن، در این مکان اتابک سعد بن زنگی و اتابک ابوبکرین سعد هم به خاک سپرده شده اند.
آرامگاه ابش در جوار میدان خاتون در کوچه پس کوچه‌های کم‌عرض منطقه واقع شده و چندان مورد استقبال و بازدید گردشگران قرار نداشته و ندارد و به صورت طبیعی نیز مردم اطلاعات مطلوبی از این دوره تاریخی و حتی ابش خاتون ندارند.وضعیت آرامگاه نیز به همین سبب هر روز در حال فرسوده شدن بوده و نیاز به مرمت جدی دارد. امید به این است آزادسازی اطراف آرامگاه و ایجاد پارک و فضای سبز در این محدوده باعث شود که نه تنها ابش خاتون از انزوای سال‌های گذشته خود بیرون آید، بلکه این اثر را به یکی از قطب‌های جدید گردشگری شیراز تبدیل کند.

تاکنون نظری برای این خبر ثبت نشده است!
ثبت نظر جدید
نام و نام خانوادگی  

آدرس ایمیل    

متن نظر  

کد امنیتی