[ فردا را به امروز می آوریم ]
  • آخرین شماره ۱۵۴۶
  • دوره جدید

نمای رومی یا نمای بومی، روزنامه شیراز نوین

 حسین فرزانه- گروه گزارش
آخرین باری که رومیان پرمدعا به ایران حمله کردند، «والرین» با 70هزار سرباز، اسیر شاپور ساسانی شد و هنوز نقش برجسته زانو زدن امپراتور روم در مقابل پادشاه ایران در تنگ چوگان کازرون موجود است.
برخی تاریخ نگاران معتقدند والرین و همسرش تا آخر عمر در اسارت شاپور اول بودند و در کاخ والرین مدفون شدند. حالا پس از گذشت 16 قرن از شکست مفتضحانه غربی‌ها، رومیان برای جبران مافات به شیراز حمله کرده اند؛ هرچند خیلی دیرهنگام!
اما ماجرا چیست؟ این روز‌ها از منازل مسکونی گرفته تا هتل‌های بزرگ، فروشگاه‌های لوکس، پاساژها و مراکز خرید و حتی در بعضی موارد بانک‌ها(!) از نمای رومی در ساختمان‌هایشان استفاده می‌کنند. با این تصور که اگر در چنین خانه‌هایی ساکن شوند، یا در چنین مکانی داد و ستد کنند و دفاتری در این نوع بناها داشته باشند، یعنی هم متمول‌اند و هم شاخص و هم صاحب اصالت! فکر می‌کنند نمای رومی به آن‌ها حس اشرافی‌ گری و تجمل می‌دهد؛ غافل از اینکه این گونه نماها آینه دق دیگران است! غافل از اینکه در فرهنگ ایرانی خانه محلی برای آسایش و استراحت بود و است؛ نه محلی برای فخرفروشی و قدرت ‌نمایی!
کار به جایی رسیده که شیرازی که به قول حافظ روزی خال رخ هفت کشور بوده و سبک معماری و باغاتش موجب حیرت و تحسین و تمجید ادیبان و سیاحتگران و تاریخ نویسان شرق و غرب می‌شد، حالا چند سالی است منظر ساختمان‌هایش رومی تر از رُم شده است. خصوصاً در شمال و شمال غرب شیراز این تقلید از نمای غربی بیشتر دیده می‌شود.
قطعاً در مقابل این معماری فرنگی، معماری ایرانی‌اسلامی با هویت و اصالت قرار دارد که با روحیه شهر سازگارتر است و به لطافت روان و زیبایی چهره شهر نیز کمک می‌کند. با مقداری کنکاش در گونه‌های مختلف معماری در ادوار مختلف، می‌توان دریافت اساس معماری ایرانی در همه گونه‌ها مشابه است. مثل درختی که شاخ و برگ‌هایش کم و زیاد می‌شود اما ریشه ماهیتش را حفظ می‌کند. مثلاً در سبک معماری شیراز «حیاط‌دار بودن خانه»، «درون‌گرایی و محرمیت»، «تناسب با اقلیم شهر»، «انعطاف‌پذیری در کاربری‌ها»، «سازمان‌دهی فضاها برای استفاده بهینه از انرژی» و «استفاده از عناصر طبیعی به خصوص آب» از ویژگی‌های مهم این معماری سنتی به حساب می‌آیند که کم کم پس از دوران زندیه و از دوره‌ قاجاریه به این طرف، ایرانیان فرنگ رفته، ناشیانه و بعضاً احمقانه با کپی کاری از فرهنگ ساختمان سازی آنان کم کم اندرونی را از هویت ایرانی خالی کردند و حالا 
نوبت نماست.
نما که بایستی ساختمان را در برابر عوامل اقلیمی مانند بارش و تابش و از نظر استحکام و پایداری، محافظت کند؛ علاوه بر این به عنوان پوسته ای حریم درون خانه را به بیرون وصل نماید و نه تنها پاسخ‌گوی نیاز بصری مالکان باشد، که زیباکننده منظره شهری و معنابخش و هویت بخش نیز باشد. اما متأسفانه در این شهر که سومین حرم اهل بیت(ع) است، هرکس که می‌خواهد ساختمان و بنای تازه ‌ای می‌سازد و دستش به دهانش می‌رسد، به سمت نمای رومی می‌رود. مالکان با سلیقه شخصی هر نمایی که دلشان بخواهد می‌سازند؛ بعضاً حتی با سنگ چهره پادشاهان و سربازان رومی را روی نما حک می‌کنند و در برخورد با موانع احتمالی با پرداخت پول مسئله را حل می‌کنند. 
عده ای سودجو و تجمل‌گرا به‌ عنوان سرمایه ‌دار، مالک و کارفرما با همکاری سازنده‌های بی تعهد و ناآگاه نسبت به اقلیم، فرهنگ و سبک معماری بومی با ساخت و ساز حداکثری مشغول به هم ریختن منظر شهری هستند. بی آنکه به عنوان یک ایرانی از خود بپرسند نمای رومی و یونانی با آن شرایط جغرافیایی چه تناسبی با آب و هوای گرم و خشک دارد؟ آیا ایتالیایی‌ها و یونانی‌ها هم در ساختمان سازی از سبک‌های ایرانی و صفوی استفاده می‌کنند؟ اصولاً شبیه شدن ظاهر شهر شیراز به پاریس، رم و آتن تراژدی است یا افتخار؟!
در این خصوص قوانین سفت و محکمی وجود ندارد و ضمانت اجرایی چندانی نیز بر آن مترتب نیست. مثلاً سال‌ها پیش در شیراز دفترچه ضوابط نماسازی ساختمان تدوین شد. سؤال این است که چقدر بر اجرای این ضوابط نظارت می‌شود؟! هرچند مقصریابی به تنهایی نمی‌تواند حلال مشکلات باشد، اما در این خصوص کارفرمایان، پیمانکاران، جامعه دانشگاه (اساتید و دانشجویان) و شهرداران در ناهمگونی و به هم ریختگی منظر شهری هر کدام به تناسب مسئولیت دارند. آن‌ها طرح و نمای مناسب و متناسب با اقلیم ارائه نکردند و در مقابل برخی خواسته‌ها بعضاً تسلیم هم شده اند.
چرا نظام مهندسی ساختمان استان فارس با بیش از 20 هزار عضو در رشته‌های مهندسی عمران، معماری، شهرسازی و نقشه ‌برداری به موضوع معماری ایرانی اسلامی و ترویج سبک معماری شیرازی 
ورود نمی‌کند؟!
به نظر می‌رسد برگزاری یک همایش ملی معماری ایرانی اسلامی به صورت سالانه در شیراز می‌تواند ضمن بیان اهمیت موضوع، محرک خوبی برای ورود مسئولان، پیمانکاران و سرمایه گذاران به این عرصه باشد. آیا نمی‌شود کاری کرد که نه از تکنولوژی دنیا عقب ماند و نه از اصالت دیرین خود؟! حافظ چه خوب گفته است؛ ..... و آنچه خود داشت ز بیگانه تمنا می‌کرد/ گوهری کز صدف کون و مکان بیرون است/ طلب از گمشدگان لب دریا می‌کرد...

 

تاکنون نظری برای این خبر ثبت نشده است!
ثبت نظر جدید
نام و نام خانوادگی  

آدرس ایمیل    

متن نظر  

کد امنیتی